Ο Ηγεμόνας, η Αρχόντισσα κι ο Καπιτάνο δίνουν μαθήματα

 Ενα σπονδυλωτό μυθιστόρημα-τεκμηριωμένη πρόταση πολιτικής παιδείας και μια απρόβλεπτη ιστορία μυστηρίου, όπου οι καθημερινοί άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με τους υπόγειους φόβους τους και τις κρυμμένες ενοχές τους, υπογράφει ο πολυδιαβασμένος Μάνος Κοντολέων.

Από τη ΓΙΟΥΛΗ ΤΣΑΚΑΛΟΥ

  «Το Νησί με τις Λέξεις που Αγαπάνε»

Εικόνες: Κατερίνα Βερούτσου

Εκδόσεις Πατάκη

Αθήνα, 2020

Ο Ηγεμόνας και η Αρχόντισσα διοικούν εδώ και πολλά χρόνια το Νησί. Καθώς οι ίδιοι γερνάνε, συνειδητοποιούν πως το Νησί καταστρέφεται έτσι όπως οι κάτοικοί του το εκμεταλλεύονται με λάθος τρόπο.

Το ίδιο το ζευγάρι δεν έχει φυσικούς απογόνους και αποφασίζει να ανακαλύψει το διάδοχό του μέσα στους άξιους υπηκόους που τυχόν έχουν απομείνει.

Ανακοινώνουν πως η επιλογή θα γίνει ανάμεσα σε όσους στείλουν ανώνυμα μια ιστορία που θα περιέχει λέξεις που αγαπάνε.

Λαμβάνουν έξι φακέλους και διαβάζουν έξι ιστορίας, που όμως μιλάνε γι’ αυτά που γεννιούνται από τις λέξεις που αγαπάνε.

Ο Ηγεμόνας και η Αρχόντισσα διαβάζουν (μαζί με τους αναγνώστες του βιβλίου) όλες τις ιστορίες. Δυσκολεύονται να επιλέξουν. Ζητάνε να γνωρίσουν εκείνους που τις έγραψαν.

Και όταν αυτό συμβεί, τότε ο Ηγεμόνας και η Αρχόντισσα κατανοούν πως ο σωστός διάδοχος, αυτός που θα σώσει όλο το Νησί, δεν μπορεί να είναι μόνο ένας, αλλά όλοι εκείνοι που έγραψαν τις ιστορίες. Ολοι μαζί.

Μια νέα πρόταση διακυβέρνησης αξίζει να εφαρμοστεί. Η Δημοκρατία.

Ο Μάνος Κοντολέων για μια ακόμα φορά αποδεικνύει πως τα βιβλία για παιδιά μπορούν και μια μεγάλη λογοτεχνική ποιότητα να διαθέτουν και παράλληλα να προσφέρουν ουσιαστικούς προβληματισμούς που βοηθάνε τους νέους αναγνώστες να αποκτήσουν αισθητικά κριτήρια και κοινωνικές ανησυχίες.

Βιβλίο ασυνήθιστο στη δομή του, με έξι υπέροχες ιστορίες φαντασίας και μαγικού ρεαλισμού να συναπαρτίζουν ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα, αποτελεί παράλληλα και μια τεκμηριωμένη πρόταση πολιτικής παιδείας.

Αφού κέρδισε το Βραβείο του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ (Κύκλος Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου) και αφού ήταν στη μικρή λίστα των Βραβείων του ηλεκτρονικού περιοδικού «Αναγνώστης», δικαιολογημένα συγκαταλέγεται και στα δέκα υποψήφια βιβλία για παιδιά για το Βραβείο Αναγνωστών του Public (https://www.publicbookawards.gr/2021/vote2021.php?auto=1&CatID=7&id=564&fbclid=IwAR0NdbiRVbhzBXENfigNVyf6d5Pe_FM26RPiH3WZNMZ9J38ZS_GJqHqcDX8).

Αξίζει ακόμα να γίνει αναφορά στις ασπρόμαυρες εικόνες τις Κατερίνας Βερούτσου, που με απόλυτη συνέπεια συνοδεύουν τις έξι ιστορίες, όπως και στο όλο μεσογειακό πάθος εξώφυλλο της έκδοσης.

«Η μάσκα του Καπιτάνο»

Μυθιστόρημα

Εκδόσεις Πατάκη, 2021

Ο Φιλ -δεκατετράχρονος έφηβος- αναζητάει τρόπους να ξεπεράσει την ψυχρότητα με την οποία τον μεγάλωσαν οι γονείς του, αλλά και να μπορέσει κάποια στιγμή να μιλήσει χωρίς να μπλέκονται γράμματα και συλλαβές μέσα στο στόμα του.

Και τώρα που τον έστειλαν να μείνει μαζί με τον απόμακρο και αδιάφορο παππού του, οι μόνοι που του κρατούνε συντροφιά είναι η Λάουρα και ο Καπιτάνο.

Η Λάουρα, μια αλλόκοτη ιδιοκτήτρια μιας περίεργης ιστοσελίδας, η οποία συνηθίζει τα λόγια της να τα στολίζει με στίχους παλιών ποιητών.

Ο Καπιτάνο, ο ήρωας ένα παλιού, ξεχασμένου κόμικ – ένας σκληρός, άκαρδος δικαστής που ανελέητα τιμωρεί κάθε έναν που τολμά να τον αμφισβητήσει

Ποια η σχέση που θα συνδέσει αυτούς τους τρεις;

********

Μια απρόβλεπτη ιστορία μυστηρίου, όπου οι καθημερινοί άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με τους υπόγειους φόβους τους και τις κρυμμένες ενοχές τους.

Η μάσκα -προσωπείο απόκρυψης του υπαρξιακού φόβου ή της ένοχης εκδίκησης;- ταυτίζεται με την ανάγκη κάθε ανθρώπου να ανακαλύψει τρόπους όπου θα κρυφτούν οι ανασφάλειές του, μα και θα ενισχυθούν οι επιθετικές διαθέσεις του.

Και η χρησιμοποίηση ενός χάρτινου ήρωα για να αποκτηθούν οι ικανότητες εκείνες που φοβόμαστε να φανερώσουμε.

Τελικά το θύμα πόσο εύκολα μπορεί να μετατραπεί σε θύτη;

Ολα αυτά είναι τα ζητήματα που ενεργοποιούν την εξέλιξη μιας ιστορίας που διαδραματίζεται σε μια ασαφή, μα σίγουρα απρόσωπη περιοχή του πλανήτη μας.

Το πλέον διεθνές μυθιστόρημα του Μάνου Κοντολέων – έτσι το χαρακτήρισε ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος.

Ενώ πέντε πανεπιστημιακοί διδάσκαλοι έσπευσαν να γράψουν τις εντυπώσεις τους, σημειώνοντας πως το μυθιστόρημα αυτό έχει να κάνει:

Με την οποιαδήποτε μορφή ρατσισμού (Βίκυ Πάτσιου).

Με την ανδρική ταυτότητα και για τις πολλές εκδοχές ανδρισμού (Μένη Κανατσούλη).

Με τη φαντασία και τη μαγεία που αποτυπώνονται στις πράξεις των ανθρώπων (Γιάννης Παπαδάτος).

Με τη διερεύνηση της ζωής με όλες τις απρόβλεπτες όψεις της (Τζίνα Καλογήρου).

Με την απομόνωση και το φόβο του «άλλου» (Μαρία Δημάκη).

Ο ίδιος ο συγγραφέας δηλώνει: «Πάντα δίπλα στο “εγώ” στέκεται ένας “άλλος”».

Σε κάθε περίπτωση, ο Μάνος Κοντολέων επιβεβαιώνει πως είναι ένας συγγραφέας που με κάθε νέο του βιβλίο όχι μόνο ξαφνιάζει τους αναγνώστες τους αλλά και αποδεικνύει πως η έμπνευση σε ένα γνήσιο δημιουργό συνεχώς ξέρει να ανακαλύπτει τρόπους να ανανεώνεται.

Σύγχρονη αφήγηση μαθητείας από το συγγραφέα που έφερε στην Ελλάδα το μυθιστόρημα crossover.

https://eleftherostypos.gr/politismos/809513-o-igemonas-i-arxontissa-ki-o-napitano-dinoun-mathimata/

 

Ολυμπιακοί Βερολίνο 1936: Τζέσι Όουενς εναντίον Λουτζ Λογκ

Βερολίνο, 1936. Ο Τζέσι Όουενς κερδίζει τέσσερα χρυσά μετάλλια στα 100μ., στα 200μ., στο μήκος και στα 4Χ100. Στο αγώνισμα του μήκους ο συναγωνισμός του με τον γερμανό πρωταθλητή Λουτζ Λογκ ήταν σκληρός. Η σχέση όμως που αναπτύχθηκε ανάμεσα στους δυο άντρες ήταν πολύ δυνατή… Και για τον ένα τους, τραγικά καθοριστική.

Δέκα δάχτυλα, δυο χρώματα. Πριν τον χτυπήσει το προμήνυμα του πολέμου, τον είχε μπουκώσει η μπόχα της καταπίεσης, τον έκανε να ασφυχτιά η προσπάθεια επιβολής μιας μαζικής υστερίας. Άκουγε γύρω του να υποστηρίζονται ιδέες φασιστικές, σκέψεις παράλογα άδικες και έβλεπε να συντελούνται πράξεις που αγγίζανε το όρια του συλλογικού εγκλήματος.
Αλλά εκείνος γνώριζε την δημοκρατική ιδιαιτερότητα των σωμάτων, είχε μεγαλώσει μέσα στην άμυλα του αθλητικού πνεύματος και είχε μάθει να αναγνωρίζει την ατομική προσπάθεια που δημιουργούσε τον νικητή.

Του λέγανε πως ήταν γεννημένος για να κερδίζει πάντα την πρώτη θέση, τον υμνούσανε ως δείγμα τελειότητας της φυλής του, τον προορίζανε να γίνει το σύμβολο μιας νέας τάξης πραγμάτων. Δεν τα αποδεχότανε όλα αυτά, αφηνότανε στις τιμές, αλλά δεν υπέκυπτε στα παραπλανητικά σχέδια των άλλων. Σε τελική ανάλυση -σκεφτότανε- όλα όσα συμβαίνουν γύρω μου, δεν μπορεί να έχουν και τόση σημασία για το δικό μου έργο. Αθλητής ήταν! Αυτός και το σώμα του, αυτός και η ψυχή του, αυτός και το άθλημά του, αυτός και οι συναθλητές του. Ο κόσμος του είχε τους δικούς του νόμους, νόμους που δεν είχαν σε τίποτε να κάνουν με πολιτικές προπαγάνδες και πολιτικούς αριβισμούς.

Η λαχτάρα της αναμονής

Κι άλλωστε είχε φτάσει η χρονιά που μια ζωή ονειρευότανε, που χρόνια γι αυτήν προετοιμαζότανε. Η χρονιά της τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων. Η χώρα του τους διοργάνωνε, η πόλη του -μια από τις μεγάλες πρωτεύουσες του κόσμου- θα τους φιλοξενούσε. Ο λαός του θα ήταν οικοδεσπότης. Κι αυτός -α, πόσο το λαχτάραγε!- θα ήταν το πιο τιμημένο πρόσωπο.

Ο αθλητής που θα αποδείκνυε ότι η ψυχή του λαού του ήταν δυνατή και εξαίσια αγωνιστική. Μια ψυχή που είχε βρει κατά καιρούς φωλιά μέσα σ’ ένα Γκαίτε, σ’ ένα Μπετόβεν, σ’ ένα Σοπενχάουερ, σ’ ένα Μπρεχτ. Και τώρα η ψυχή αυτή θα έδειχνε πως για κατοικία της είχε διαλέξει κι εκείνον εκπρόσωπο του αθλητικού πνεύματος που ξεκινούσε από τα χρόνια του Όμηρου και του Φειδιππίδη.

Αυτά εκείνος σκεφτότανε και προσπαθούσε να μην τον ενοχλούν οι μαζικές υστερίες των εμβατήριων, οι παράφρονες κραυγές ενός τυχάρπαστου πολιτικάντη. Κι αν γύρω του τις έβλεπε τις αδικίες να χτυπάνε άτομα και ομάδες, είχε την πίστη πως με τις δικές του πράξεις θα μπορούσε να αποδείξει ότι η ισότητα μένει πάντα αξία εν ισχύ, η συνύπαρξη λαών είναι πάντα πηγή δημιουργίας των μεγάλων έργων της ανθρωπότητας

Οι δυο αντίπαλοι

Εκείνη τη μέρα το στάδιο ήταν ασφυχτικά γεμάτο. Στις κερκίδες νέοι και ηλικιωμένοι, άντρες και γυναίκες, άνθρωποι από κάθε μεριά της γης, επίσημοι και απλοί πολίτες. Ένας ολόκληρος κόσμος που είχε έρθει να παρακολουθήσει το δικό του θρίαμβο. Ένα θρίαμβο που για να συντελεστεί έπρεπε πρώτα να δαμαστεί το υπέροχο και πολυσύνθετο ταλέντο ενός άλλου αθλητή.

Νάτος! Λίγα μέτρα πιο πέρα. Τον βλέπει. Τον παρατηρεί. Μέσα στο θαμπό φως μιας χλιαρής μέρας, το σώμα του εκπέμπει τη λάμψη μιας δύναμης, μιας δύναμης που λες και ασφυχτιά κάτω από την μαύρη επιδερμίδα, μιας επιδερμίδας τόσο λείας, τόσο υπέροχα γυαλιστερής. Και οι μυς διαγράφονται και μαρτυρούν όχι μόνο τη σκληρή εκγύμνασή τους, αλλά και τη σοφή συνεργασία τους.

Αυτός είναι ο αντίπαλός του. Τον κοιτά και ξέρει, καταλαβαίνει πως του αξίζει ο σεβασμός.
Κάποιοι έρχονται δίπλα του, του ψιθυρίζουν πως αυτός ο αντίπαλος είναι ειδικά που πρέπει να νικηθεί, γιατί αυτός εκπροσωπεί μια φυλή κατώτερη, μια φυλή σκλάβων… Τους ακούει και θέλει να γελάσει. Σκλάβος αυτός! Αυτή η μαύρη σπίθα, η μαύρη αστραπή- μα σκλαβώνεται ποτέ αυτή η μοναδική αρμονία δύναμης, ομορφιάς και ψυχής;

Πρέπει να τον νικήσει! -συνεχίζουν να του λένε. Αν τον νικήσει -σκέφτεται εκείνος- θα το κάνει μόνο αν καταφέρει η δικιά του ξανθιά λάμψη να καλύψει τη μαύρη φλόγα του άλλου. Θα το κατορθώσει αν η δικιά του θέληση αποδειχτεί περισσότερη δυναμική από την θέληση του άλλου. Τον κοιτά! Από τις κερκίδες ακούγονται κραυγές αποδοκιμασίας. Τις ακούει κι ανατριχιάζει. Είναι κραυγές ενός όχλου που σε τίποτε δε θυμίζει μια σύναξη πολιτών με συνείδηση θεατών ολυμπιακού αγωνίσματος.

Αντιμέτωποι Όουενς και Λογκ

Τον κοιτά. Θέλει να του στείλει ένα βλέμμα συμπαράστασης. Να του μεταφέρει τη σκέψη του «Θέλω να συναγωνιστώ μαζί σου με ίσους όρους! Θέλω αν σε νικήσω να έχω νικήσει έναν αντάξιό μου. Αν με νικήσεις, να έχω νικηθεί από ένα καθαρά και δίκαια ανώτερό μου!»
Τον κοιτά και δεν ξέρει αν η σκέψη του τον έχει φτάσει. Μάλλον όχι! Γιατί ο άλλος δείχνει αμήχανος, κόμποι ιδρώτα σταμπάρουν την μαύρη επιδερμίδα και σκοτεινιάζουν το πλατύ κούτελο. Δεν είναι ο ιδρώτας της προσπάθειας, είναι ο ιδρώτας της απελπισίας.

Τον κοιτά και παρακολουθεί τον τρεμουλιαστό βηματισμό, τις άκυρες προσπάθειες. Τον κοιτά και ακούει τις κραυγές της αποδοκιμασίας. Και θυμώνει. Θυμώνει με το πλήθος που συμπεριφέρεται σαν μάζα. Θυμώνει με τον άλλο που δεν τολμά την υπέρβαση της αδιαφορίας.
Θα αποκλειστεί. Μια ακόμα προσπάθεια του μένει. Δεν δείχνει ικανός να την εκτελέσει με αποφασιστικότητα. Οι μυς του δείχνουν να έχουν χάσει τον έλεγχο ενός συντονισμού. Μέσα στα μάτια του έχει βασιλέψει το σκοτάδι της σύγχυσης. Θα αποκλειστεί.

Δεν πρέπει να αποκλειστεί. Τον θέλει για αντίπαλο. Θέλει να γνωρίσει το ρίγος της σκληρής άμιλλας. Θέλει να γευτεί αυτό που αιώνες τώρα έχουν γευτεί οι μεγάλοι αθλητές, οι αθάνατοι ολυμπιονίκες. Τον κοιτά. Κι έπειτα τον πλησιάζει. Στα ρουθούνια του φτάνει η μυρωδιά του ατομικού αδιέξοδου. Απλώνει το χέρι του. Αγγίζει τον ώμο του άλλου. Η αφή του του στέλνει το μήνυμα πως έχει αγγίξει το υπέροχο σώμα ενός αθλητή την ώρα που καταρρέει. Αγνοεί τις φωνές του πλήθους, τα αυτιά του ακούνε μοναχά την κοφτή ανάσα του άλλου. Η ματιά του βουλιάζει μέσα στα μάτια εκείνου. Και τα δάχτυλά του σφίγγουν τον ώμο, η γλώσσα του ψάχνει να συλλαβίσει τις λέξεις που θα προσφέρουν το χαμένο κουράγιο, που θα ξυπνήσουν τη ναρκωμένη βούληση.

Δυο χρώματα-μια συνεννόηση

Συμβουλεύει, ενισχύει, τονώνει, απαιτεί. «Σε θέλω ίσο μου! Αν είσαι καλύτερός μου απόδειξέ το! Μπορείς!» Ο άλλος στρέφει το βλέμμα και τον κοιτά. Και η ανάσα του αρχίζει να επανέρχεται στους σωστούς ρυθμούς της, η επιδερμίδα του αποβάλει το γλοιώδη ιδρώτα της απόσυρσης. Κι έπειτα δυο χέρια σφίγγονται. Δέκα δάχτυλα. Δυο χρώματα. Μια συνεννόηση.

Το πλήθος σιωπά. Η σιωπή της έκπληξης. Ο αφηνιασμένος δικτάτορας δαγκώνει τα χείλια και αποφασίζει τη μελλοντική εκδίκησή του. Πάνω από το στάδιο έχει απλωθεί το αρχαίο πνεύμα, το αθάνατο. Το αγώνισμα συνεχίζεται. Ο πιο άξιος το κερδίζει. Η μαύρη φλόγα συγχαίρει την ξανθιά λάμψη. Ο ένας κέρδισε ένα μετάλλιο, ο άλλος αξιώθηκε το υπέρτατο ήθος.

Κι έπειτα πέρασαν κάποια χρόνια. Ο πόλεμος κυριάρχησε. Αυτός που είχε υπηρετήσει τη συνείδησή του έπρεπε να δολοφονηθεί. Υπήρχαν τόσα πολλά πεδία μαχών. Θέμα χρόνου σε ποιο απ’ όλα θα γινότανε ο προμελετημένος φόνος. Κι άλλος που είχε αξιωθεί να δεχτεί τη συμπαράσταση του αθλητικού ιδεώδους ποτέ δεν την ξέχασε αυτήν την πράξη. Όταν τον ονομάζανε το πιο μεγάλο αθλητή της εποχής του, χαμογελούσε. «Μην είστε και τόσο σίγουροι»! αντέτεινε, «Για μελετήστε πιο προσεχτικά την ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων… Θα σας περιμένουν εκπλήξεις!» τους διαβεβαίωνε.

https://slpress.gr/politismos/olympiakoi-verolino-1936-tzesi-ooyens-enantion-loytz-logk/

itter

LinkedInEmailPrintViberShare

Ολυμπιακοί Μεξικό 1968: Η γροθιά και το χάδι

Πόλη του Μεξικό, 1968. Οι δυο νέγροι Αμερικανοί δρομείς Τόμι Σμιθ και Τζον Κάρλος (χρυσό και χάλκινο, αντίστοιχα, μετάλλιο στα 200 μ.) παρουσιάστηκαν, την ώρα της απονομής, ξυπόλητοι και καθώς παιζότανε ο εθνικός ύμνος των ΗΠΑ, εκείνοι σήκωσαν ψηλά τη γροθιά τους, σε μια ένδειξη υπενθύμισης της παρουσίας της Μαύρης Δύναμης.

Η Πόλη του Μεξικού θύμιζε μια γυναίκα που φόρεσε ετερόκλητα ρούχα. Άλλα που θα ταίριαζαν σε μια μέρα επίσημης γιορτής κι άλλα που θα τα φόραγε η πολιτεία εκείνη που θα είχε ολότελα δοθεί σε κοινωνικούς, επαναστατικούς αγώνες. Οι φοιτητές στους δρόμους διαδηλώνανε την αντίθεσή τους στην διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων. «Η χώρα μας είναι φτωχή!» φωνάζανε, «Οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα κάνουνε τους φτωχούς φτωχότερους και τους πλούσιους πλουσιότερους… Ο λαός μας χρειάζεται ψωμί και όχι θεάματα!»

Αλλά μέσα στα στάδια, κάποιοι άλλοι Μεξικάνοι είχαν αφεθεί στον παροξυσμό της συνεχούς κατάρριψης νέων παγκόσμιων ρεκόρ. Θα ‘λεγε κανείς πως η Πόλη του Μεξικού ήταν χωρισμένη στα δύο. Στους δρόμους το πάθος μιας επαναστατικής αντίθεσης. Μέσα στα στάδια το πάθος μιας αθλητικής ιδέας.

Δύο κόσμοι διαφορετικοί

Δυο ξεχωριστοί κόσμοι… Αλήθεια, πόσο, τελικά, ξεχωριστοί; Δεν ξέρω, αλλά έχω την εντύπωση πως δεν είναι δυνατό να διαχωρίσει κανείς τις πολλαπλές εκφράσεις και δυναμικές που τα μεγάλα γεγονότα πάντα έχουν. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν ανέκαθεν –από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας– ένα γεγονός που δίπλα στο καθαρώς αθλητικό του προφίλ, διέθετε και ένα έντονο πρόσωπο πολιτικού συμβάντος.

Κι έτσι ήταν αναμενόμενο η διαμαρτυρία από τους δρόμους να εισχωρήσει στο στάδιο. Κι ήταν την ώρα της απονομής των μεταλλίων των 200μ. που κάτι τέτοιο συνέβη. Ανάμεσα στους τρεις νικητές, οι δυο νέγροι. Εκπρόσωποι μιας πολιτικής και αθλητικής υπερδύναμης. Ανεβαίνουν στα βάθρα ξυπόλητοι. Η πρώτη ένδειξη πως θέλουν να σημειώσουν τις απαρχές μιας φυλετικής καταβολής, αλλά και το γεγονός μιας επίσης φυλετικής εκμετάλλευσης.

Οι σημαίες έχουν ανέβει στους ιστούς τους και από τα μεγάφωνα ακούγεται ο εθνικός ύμνος.
Και τότε οι δυο αθλητές υψώνουν τις γροθιές τους. Στα πρόσωπά τους γραμμένος ο θυμός. Ο θυμός της αδικίας. Τα χείλια σφιχτά, το βλέμμα βουτηγμένο στο πάθος, πάνω στο μαύρο δέρμα στάλες από τον ιδρώτα της απόφασης.

Οι γροθιές που έγιναν λόγια

Οι φωτογράφοι τρέχουν να αποθανατίσουν τη σκηνή. Οι δημοσιογράφοι καταγράφουν το γεγονός. Οι επίσημοι αισθάνονται την αμηχανία να τους μουδιάζει τα μέλη. Οι θεατές στις κερκίδες σταματούν να ζητωκραυγάζουν. Κοιτάνε, παρακολουθούν, αναρωτιούνται… Ίσως, κάποιοι και να ανατρίχιασαν.

Κι έπειτα, όταν η απόλυτη σιγή έχει επικρατήσει στο στάδιο, τότε έρχονται η δηλώσεις από τον κάτοχο του χάλκινου μεταλλίου. Η φωνή του έχει όλο εκείνο το βάθος της φωνής των ανθρώπων της φυλής του. Κι όλο τον μη ελεγχόμενο θυμό αυτών που έχουν πάνω στο μαύρο πετσί τους βιώσει την αδικία της λευκής φυλής, μια αδικία αιώνων.

«Γιατί θα πρέπει να φοράμε τις ίδιες φόρμες και τις ίδιες φανέλες οι εκπρόσωποι κάθε χώρας; Γιατί θα πρέπει να παίζεται για το νικητή ο εθνικός ύμνος της χώρας από όπου προέρχεται; Γιατί θα πρέπει πάντα εμείς οι Αμερικάνοι να κουβαλάμε την υποχρέωση να νικάμε τους Σοβιετικούς συναθλητές μας; Πού είναι, λοιπόν, η ολυμπιακή ιδέα που λέει πως ο αγώνας είναι πάντα ανάμεσα σε άντρες, σε άτομα ελεύθερα;…»

Η αντίθεση και το παράπονο

Λόγια σταλμένα για να δηλώσουν μια αντίθεση. Και πίσω από την αντίθεση να κρύβεται η ανάσα ενός παράπονου. Όσοι από τους θεατές μέσα στο στάδιο έτυχε να τον ακούσουν, έμειναν κάπως δισταχτικοί. Καταλάβαιναν το τι εννοούσε. Συμφωνούσαν, όμως, μαζί του; Οι αρμόδιοι της αποστολής της χώρας του, οι αρμόδιοι της τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων, δεν μπορούσαν να μείνουν στον όποιο δισταγμό. Έπρεπε να προχωρήσουν στην απόλυτη απόρριψη και κατακραυγή μιας τέτοιας στάσης. Κι έτσι έκαναν.

Όταν μετά από κάποιες μέρες οι αγώνες τελειώσανε, στις τελετές λήξης οι δυο εκείνοι μαύροι δρομείς δεν ήταν πια στο Μεξικό. Τους είχαν υποχρεώσει να επιστρέψουν πίσω. Και τους είχαν καταλογίσει μια πράξη που ξέφευγε ολότελα από το ολυμπιακό πνεύμα. Αλλά τα λόγια είχαν ακουστεί. Οι γροθιές είχαν υψωθεί. Η διαμαρτυρία, έτσι κι αλλιώς υπήρξε. Όπως υπήρχαν και οι λόγοι που τη δημιούργησαν

Δίκιο είχε ή άδικο; Μια ερώτηση με δίχως, ίσως, νόημα. Αυτός που δεν έχει δίκιο δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη πως έχει άδικο. Κι ούτε όποιος έχει σε κάτι δίκιο, νομιμοποιείται να αγνοεί το δίκιο κάποιων άλλων. Βέβαια, εγώ –εκπρόσωπος της λευκής φυλής και έχοντας μέσα στα κύτταρά μου τη σιγουριά μιας μακραίωνης παρουσίας της φυλής μου στον ίδιο τόπο– ξέρω πολύ καλά το τι σημαίνει πατρίδα, φυλή και έθνος. Γνωρίζω το πόσο πολύ ταυτίζονται.

Το δίκιο και το άδικο

Οι δικές μου πράξεις την ίδια τη στιγμή που είναι ολότελα προσωπικές, την ίδια τη στιγμή μπορεί να θεωρηθούν πως εκφράζουν τον τόπο μου, το έθνος, την πατρίδα και τη φυλή μου.
Αλλά δεν μπορώ και να μην καταλάβω κάποιον άλλο που εκεί όπου γεννήθηκε και ζει τον αντιμετωπίζουν ως πολίτη δεύτερης κατηγορίας και δεν του αναγνωρίζουν ίσα δικαιώματα.

Αλλά που αντιθέτως του παρακρατούν το όποιο κέρδος είναι ικανός, λόγω ακριβώς της φυλετικής του καταγωγής, να προσφέρει, του το παρακρατούν, του το αρπάζουν, το καταγράφουν στη δικιά τους την φυλετική ταυτότητα, μια ταυτότητα που στον ίδιο αμέσως μετά αρνιούνται να του την επιδώσουν.

Δεν είχε, ίσως, δίκιο. Αλλά, σίγουρα, δεν είχε κι άδικο. Κι έπειτα αν θέλει κάποιος να δει τους Ολυμπιακούς Αγώνες της εποχής μας σαν μια απόλυτη συνέχεια εκείνων της αρχαιότητας, θα πρέπει να σκεφτεί πως τότε, οι αθλητές αγωνιζόντουσαν σε επίπεδο ατομικό, γιατί τελικά όλοι από το ίδιο έθνος προερχόντουσαν. Τότε αυτά, τώρα άλλα. Δεν είχε, ίσως, δίκιο. Αλλά, σίγουρα, δεν είχε κι άδικο.

Το παράπονο έχει πάντα δίκιο

Κι ίσως το μόνο που ζητούσε την ώρα της υψωμένης της γροθιάς να ήταν ένα και μόνο. Να τον προσέξουν. Αυτόν και μαζί μ΄ αυτόν όλα τα παιδιά της φυλής του. Κι ίσως το μόνο που επιζητούσε λέγοντας τα όσα είπε ήταν να κάνει τους άλλους, όλους εμάς να μας κάνει να σκεφτούμε και να δούμε… Να καταλάβουμε και να ανατριχιάσουμε.

Πίσω από την λαμπρότητα της νίκης, κρύβεται πάντα η καρδιά ενός παιδιού που αποζητά να παίξει –να νικήσει και να νικηθεί– με άλλα παιδιά… Παιδιά που θα μπορεί να τα ονομάζει φίλους του. Και που να είναι βέβαιος πως το ίδιο φίλο και αυτά το θεωρούνε.

Έτσι πάντα γίνεται. Η σφιγμένη γροθιά σχηματίζεται όταν το χέρι λαχταρά πολύ να ανοιχτεί και να προσφέρει στο πιο απαλό χάδι. Λαχταρά, αλλά φοβάται την απόρριψη. Η σφιγμένη γροθιά είναι μια άμυνα. Ένα παράπονο. Και το παράπονο έχει πάντα δίκιο.

https://slpress.gr/politismos/olympiakoi-mexiko-1968-i-grothia-kai-to-chadi/

Ολυμπιακοί Σεντ Λούις 1904: Ο θρίαμβος της θέλησης

 

Σεντ Λούις, 1904. Ο Αμερικανός Τζορτζ Άιζερ, αν και με ένα ξύλινο πόδι, κατακτά στις γυμναστικές ασκήσεις πέντε μετάλλια: δύο χρυσά, δύο ασημένια κι ένα χάλκινο. Διπλή αφή. Έκλεινε τα μάτια, έσφιγγε τα βλέφαρα και άπλωνε τα χέρια του να φτάσουν μέχρι τις κνήμες του. Οι δυο παλάμες αγγίζανε η καθεμιά τους κι από ένα πόδι.

Και τότε ήταν που ανατρίχιαζε. Δυο διαφορετικές αφές. Από τη μια το θερμό του δέρματος και από την άλλη το άψυχο του ξύλου. Από τη μια η ανταπόκριση, από την άλλη η απουσία.
Ανατρίχιαζε. Τα μάτια πάντα κλειστά, τα βλέφαρα πάντα σφιχτοκλεισμένα και μετά τα δάκρυα να ξεφεύγουν από τα ματοτσίνορα και να κυλάνε πάνω στα άτριχα μάγουλα, να φτάνουν στην άκρη των χειλιών…

Δάκρυα πικρά, αλμυρά, στυφά… Και την ίδια τη στιγμή, και πάντα πίσω από τα κλειστά βλέφαρα, να ξετυλίγονται οι εικόνες που φέρανε τον πόνο, το αίμα, τον ακρωτηριασμό.
Εικόνες ασύνδετες μεταξύ τους. Στιγμές από το ατύχημα, στιγμές από το νοσοκομείο, στιγμές από την ώρα της αποκάλυψης, στιγμές από τις ώρες της αγρύπνιας και του τρόμου. Στιγμές αδικίας. Στιγμές που οδηγούσαν στην παραίτηση.

Η αντίθεση του σώματος

Είχε κλειστεί στον εαυτό του. Δεν ήθελε κανένα να βλέπει, κανένας να τον επισκέπτεται. Τίποτε δεν ήθελε να κάνει. Μόνο να κάθεται και να κλείνει τα μάτια, να απλώνει τα χέρια, να αγγίζει τα δυο του πόδια και να υποκύπτει στην τραγικότητα της διπλής αφής. Έτσι περνούσανε οι μέρες, οι μήνες… Τα χρόνια. Κάπως έτσι περνούσανε. Χάιδευε τις δυο του κνήμες. Ανάπνεε. Ζούσε. Εκεί πάντα, σε μια καρέκλα.

Μα όσο χάιδευε τα δυο διαφορετικά πόδια, σιγά σιγά άρχισε να αισθάνεται πως και τα δυο ήταν το ίδιο δικά του. Από τη μια υπήρχε το ένα, με τη ζωντάνια της θερμοκρασίας του, με τις απαιτήσεις του δέρματος, με τα μηνύματα άλλοτε του πόνου, άλλοτε του κρύου ή της ζέστης.
Και από την άλλη, το άλλο. Απόλυτα αυτό δοσμένο στην ουδετερότητα του ξύλου. Το άλλο που δεν κρύωνε, δεν πονούσε, δε ζεσταινότανε, δεν κουραζόταν, δεν ανατρίχιαζε.

Αλλά η παλάμη του το άγγιζε. Το χάιδευε. Η παλάμη ήθελε να το κάνει σύντροφό της. Ήθελε να μοιραστεί μαζί του συναισθήματα και αισθήσεις. Το ξύλινο πόδι γινότανε σιγά-σιγά ένα δικό του μέλος. Μέρος του σώματός του. Και είχε πια τολμήσει και να το κοιτά. Να το παρατηρεί. Να το συγκρίνει με το άλλο. Δυο πόδια. Και τα δυο δικά του. Τί τραγική εικόνα! Αλλά ήταν η εικόνα του δικού του κορμιού.

Η αφή του δέρματος και του ξύλου

Δεν μπορούσε να ζει μισώντας ένα μέρος του σώματός του. Δεν το άντεχε. Κι άρχισε έτσι να αγαπά και το ξύλινο πόδι του. Να το νοιάζεται. Να το φροντίζει. Να του μιλά. Μέχρις ότου άκουσε κι εκείνο πια να του στέλνει το δικό του το μήνυμα. Να του λέει πως κι αυτό μέλος του δικού του κορμιού ήταν. Πως κι αυτό συμμετείχε στις λειτουργίες της κίνησης. Περπατούσε. Ήθελε πια να βγαίνει έξω. Να βλέπει τον κόσμο, να αφήνει τα μάτια των άλλων να πέφτουν πάνω στο ξύλινο πόδι του.

Δεν ντρεπότανε γι’ αυτό. Δεν το μισούσε. Το αγάπαγε. Το έδειχνε. Και μετά άρχισε να το τιμά. Κατάλαβε τι του χρωστούσε. Κι ένα βράδυ ζήτησε από τα άλλα μέλη του σώματός του να αποδεχτούνε την ισότιμη παρουσία ανάμεσά τους κι εκείνου. Από σάρκα όλα τα άλλα, ξύλινο αυτό. Λοιπόν, δεν είχε καμιά σημασία. Ήταν, πρέπει να ήταν ισότιμό τους. Εκείνο το βράδυ αφέθηκε στα παιχνίδια της σάρκας. Γεύτηκε τους σπασμούς της. Οσμίστηκε τις μυρωδιές της. Και μπόρεσε να συνταιριάξει την αφή του δέρματος με την αφή του ξύλου.

Ένα πια σώμα, το δικό του. Μια ηδονή, η δικιά του. Μια προσωπικότητα. Εκείνος. Αλλά ό,τι συνέβη εκείνο το βράδυ, ήταν κάτι που έγινε μέσα στο δωμάτιό του. Μια υπόθεση πολύ προσωπική. Δεν έπρεπε μόνο τέτοια να μείνει. Την άλλη κιόλας μέρα το αποφάσισε.
Αυτό το καινούργιο του σώμα θα έπρεπε να βγει και προς τα έξω για να κραυγάσει την ολότητά του. Την απόλυτη, την πλήρη συνεργασία.

Μια τέλεια έκφραση νίκης

Κι έτσι ξεκίνησε να ονειρεύεται ένα θρίαμβο. και μπήκε στην τροχιά πραγμάτωσής του. Μόχθησε πολύ. Πόνεσε πολύ. Ίδρωσε, μάτωσε, έκλαψε. Νικούσε και έχανε. Προσπαθούσε.
Έπρεπε να ξαναγεννήσει το σώμα του. Θα το πετύχαινε. Ήθελε έτσι να γίνει. Αυτό λαχταρούσε. Και διάλεξε να γίνει η τελική δοκιμασία σε μια στιγμή όπου αγωνίζονται τα πιο τέλεια κορμιά, σε μια περίοδο όπου συναγωνίζονται πρωταθλητές.

Στάθηκε ανάμεσά τους. Δεν δείλιασε. Πίστευε. Είχε νικήσει. Το τελευταίο βράδυ της γιορτής ήταν που διάλεξε για να μείνει και πάλι μόνος μέσα στο δωμάτιο και να επαναλάβει εκείνη την παλιά δοκιμασία. Έκλεισε τα μάτια, σφράγισε τα βλέφαρα, έφερε τις παλάμες του να αγγίξουν τις κνήμες. Από τη μια το μήνυμα της σάρκας. Από την άλλη η αφή του ξύλου.

Δεν έκλαψε. Ανατρίχιασε όμως. Και μετά χαμογέλασε. Γιατί ξαφνικά κατάλαβε πως είχε μέσα στον εγκέφαλό του κλείσει τη μνήμη από τις δυο αφές, του δέρματος και της φλούδας. Μια απόλυτη κυκλική έκφραση ζωής. Μια πληρότητα. Εκείνος. Μια τέλεια έκφραση νίκης.

Ολυμπιακοί Μόναχο 1972: Λουλούδια και σφαίρες

 

Μόναχο, 1972. Ο 43χρονος Πολωνός Γιόζεφ Ζαπέτσκι κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στη σκοποβολή. Αμέσως μετά πηγαίνει στο Νταχάου, όπου πριν από τριάντα χρόνια ο πατέρας του είχε πεθάνει στο εκεί στρατόπεδο συγκέντρωσης και αποθέτει μια ανθοδέσμη λουλούδια. Όταν είχε πάρει την απόφασή του δεν ήξερε, βέβαια, πως εκείνη τη χρονιά των Ολυμπιακών Αγώνων κάποιες άλλες σφαίρες, βγαλμένες από κάποια άλλα όπλα, θα σκόρπιζαν τον τρόμο, θα αλλοίωναν την ιδέα της διαμαρτυρίας, θα προσπαθούσαν να μετατρέψουν τους αγώνες από σύμβολο ειρήνης σε σύμβολο πολέμου.

Όχι, εκείνος άλλα είχε σχεδιάσει. Τις δικές του σφαίρες, ήθελε για μια διαφορετικής μορφής διαμαρτυρία, να τις δει να χτυπούν το στόχο τους. Γιατί εκείνος ήξερε, είχε γνωρίσει από τα πρώτα του τα παιδικά τα χρόνια, το τι σημαίνει ο τρόμος της σφαίρας, ο φόβος του όπλου, η παραποίηση των ιδεών.

Ναι ήταν παιδί, μικρό αγόρι και είχε προλάβει να γνωρίσει τον σπαραγμό από το χωρισμό του πατέρα, είχε μάθει την αγωνία για το τι μπορεί να ξημερώσει η επόμενη μέρα, ήξερε πως δίπλα στον πόνο και στο αίσθημα της αδικίας, μπορεί κανείς να ακουμπήσει στην επιθυμία της εκδίκησης.

Η εκδίκηση. Με τι χρώμα μπορεί να βάφεται το βλέμμα ενός παιδιού, όταν μαθαίνει πως ο πατέρας του έχει σκοτωθεί με τρόπο απάνθρωπο, σε συνθήκες άγριες, τόσο άγριες όσο μπορεί να χωρέσει η αγριάδα μέσα σε μια και μόνο λέξη: Νταχάου. Το χρώμα της εκδίκησης ποιο είναι, λοιπόν;

Οι σφαίρες και οι στόχοι τους

Το μαύρο της αντίδρασης ή το κόκκινο του αίματος που ζητά την πληρωμή του; Το ψυχρό του κίτρινου ή το λευκό που αγνοεί την ύπαρξη κάθε άλλου συναισθήματος; Το μοβ της υποτακτικής θλίψης; Ασφαλώς και όχι! Μήπως, τότε, το πράσινο μιας ελπίδας για ένα πιο δίκαιο αύριο; Μέσα στα πράσινα λιβάδια φυτρώνουν όλου του κόσμου τα λουλούδια. Μέσα στην πανδαισία ενός πράσινου αγρού, συναντάς όλες τις πολύχρωμες πιτσιλιές που φέρνουν τα λουλούδια.

Τα λουλούδια μπορεί να εκφράσουν τη διαμαρτυρία, μπορεί να συλλαβίσουν τα λόγια του πάθους, να ψελλίσουν τα όνειρα της επόμενης μέρας. Τα λουλούδια έχουν τη δύναμη να δηλώσουν ότι μπορεί να έμεινε στην ψυχή ενός άντρα που κάποτε ήταν ένα παιδί, ένα παιδί που του στερήσανε τον πατέρα. Οι σφαίρες, λοιπόν, αναιρούνται από τα λουλούδια.

Οι σφαίρες μπορούν να χτυπήσουν –πάντα αυτό το σκοπό έχουν– ένα στόχο. Το στόχο τους. Αλλά ο στόχος μπορεί να μην είναι ένα ζωντανό κορμί, μπορεί να είναι ένα χάρτινο είδωλο σώματος, ή μια σειρά ομόκεντρων κύκλων. Ναι, έτσι είναι, έτσι πρέπει να είναι ο στόχος.
Αυτός έγινε ο δικός του στόχος. Μια σειρά ομόκεντρων κύκλων. Το κέντρο βαμμένο στο μαύρο χρώμα. Στο κέντρο να σταμπαριστεί η δήλωση πως η ζωή και συνεχίζεται και μπορεί να γίνει πιο δίκαιη, πιο όμορφη, πιο ειρηνική.

Το άρωμα των λουλουδιών

Μια δήλωση που θα ήθελε να γινότανε με τον τρόπο μιας σφαίρας. Μια σφαίρα που θα ήθελε να την δει να πέφτει κατά τη διάρκεια των εορτών της ειρήνης. Αυτή θα ήταν η δικιά του απάντηση στον πόνο που ένοιωσε όταν ήταν παιδί. Μια απάντηση που θα αρθρωνότανε στη χώρα εκείνη απ’ όπου είχε ξεκινήσει η μεγάλη αδικία που τον είχε χτυπήσει. Αυτό ήταν το σχέδιό του.

Πάνω σε αυτόν το σκοπό δούλευε χρόνια και χρόνια. Πάνω σε μια τέτοια ιδέα στήριζε τα όνειρά του. Όνειρα που γεμίζανε από τον ήχο του όπλου και το άρωμα των λουλουδιών.
Κι έπειτα ήρθε η μέρα που άκουσε τον ήχο του όπλου, αλλά δεν μύρισε το άρωμα των λουλουδιών. Μύρισε το αίμα και τρόμαξε. Μύρισε τον ιδρώτα του πόνου και έφριξε. Μύρισε το χνώτο του θανάτου και ζήτησε κάπου να κρυφτεί.

Αλλά τότε ήταν που θυμήθηκε πως είχε ετοιμάσει μια απλή ανθοδέσμη. Μια ανθοδέσμη με μικρά λουλουδάκια από τους αγρούς της πατρίδας. Τα χρώματά τους του γαλήνεψαν την καρδιά, τα αρώματά τους του σηκώσανε και πάλι το κεφάλι. Και αποφάσισε πως έτσι θα γινότανε, πως μετά απ’ όσα είχαν συμβεί, έπρεπε απαραιτήτως να κάνει αυτό που είχε εδώ και χρόνια σχεδιάσει. Να το επιτύχει.

Διαταγές σιωπηλές

Γύρω του ακουγόντουσαν όχι μόνο οι ήχοι μιας γιορτής, αλλά και οι κραυγές του πόνου. Ήταν μια γιορτή που την είχε φανταστεί πιο αγνή. Διαπίστωνε πως η αγνότητα υποχωρούσε μπροστά στην ιδιοτέλεια της οικονομίας. Και η διαμαρτυρία που είχε γίνει, δεν ήταν διαμαρτυρία αρχών, μα εκδίκηση που υπηρετούσε μια παρανοϊκή σκοπιμότητα. Αλλά εκείνος κάλυψε τα αυτιά του και μπροστά στο βλέμμα του κράτησε μόνο εκείνο εκεί το μαύρο σημαδάκι, το κέντρο των ομόκεντρων κύκλων. Και σημάδευε. Σημάδευ

Οι σφαίρες του ακολουθούσανε την πορεία που αυτός τις διέταζε να πάρουν. Δεν μπορούσαν να μην τον υπακούσουν οι σφαίρες. Γιατί αυτός έδινε διαταγές σιωπηλές, διαταγές που θέλανε να επαναφέρουν στη μνήμη το πατρικό χάδι, να ξυπνήσουν το γρατζούνισμα της πατρικής απουσίας. Ήταν διαταγές που είχαν βουτηχτεί στα χρώματα και στα αρώματα των λουλουδιών που είχαν μαζευτεί για ένα σκοπό.

Κέρδισε. Νίκησε. Ελάχιστοι γράψανε για τη νίκη του. Το δικό του αγώνισμα δεν ήταν από αυτά που τραβούν το ενδιαφέρον και το πάθος του πλήθους. Μοναχικό αγώνισμα. Αγώνισμα του περιθωρίου. Αυτός και ο στόχος . Κι ανάμεσά τους… Ανάμεσα σε αυτόν και το στόχο του, η διαμαρτυρία για την ύπαρξη μια κατάστασης που τον είχε κάνει ορφανό. Για τη μισαλλοδοξία που κάνει, πάντα έκανε και πάντα θα κάνει ορφανά παιδιά.

Η λάμψη του χρυσού μέσα στο Νταχάου

Μια διαμαρτυρία καθαρά δική του και μόνο υπόθεση. Γι’ αυτό και διαμαρτυρία όλων. Βέβαια, οι δημοσιογράφοι δεν το μάθαινε. Δεν τον ενδιέφερε. Αδιάφορο. Μετά την απονομή κάποιος του είπε πως τον περιμένανε για μια συνέντευξη, για μια γιορτή. «Έλα, θα ανοιχτεί κρασί του Ρήνου…». Χαμογέλασε. Αυτός άλλα είχε στο νου του. Πόσο απέχει το Μόναχο από το Νταχάου;

Όσο απέχει το δεκατριάχρονο αγόρι από το σαραντατριάχρονο άντρα. Μια ανάσα δρόμο, ένα όνειρο, ένα πόνο, μια πίστη, μια ελπίδα. Τα λουλούδια της ανθοδέσμης ρίξανε τους υπέροχους συνδυασμούς των χρωμάτων τους πάνω στη γκρίζα μνήμη του τόπου της θυσίας. Κι έπειτα εκείνος, έβγαλε μέσα από την τσέπη του παντελονιού του, το χρυσό μετάλλιο. Μια λάμψη ήρθε να σχίσει την πάχνη εκείνου του Σεπτέμβρη.

Η λάμψη μιας προσπάθειας που ξέφευγε από τον ατομικό θρίαμβο και γινότανε σύμβολο διαμαρτυρίας ενός λαού… Των λαών. Του ανθρώπου. Γι’ αυτό ένα σύμβολο ειρήνης.
Κανείς φωτογράφος δεν ήταν εκεί για να αποθανατίσει αυτή τη λάμψη του χρυσού, αυτήν την πανδαισία των χρωμάτων, μέσα στο γκρίζο, θλιβερό Νταχάου.

Κανείς δεν πρόσεξε τον απλό άνθρωπο. Αλλά αυτό δε σημαίνει πως η διαμαρτυρία δεν είχε συντελεστεί. Αν ρωτήσεις τα θύματα του πολέμου, θα σου πούνε πως την αισθανθήκανε. Πως τους είχε εκφράσει. Την περιμένανε, άλλωστε, από χρόνια.

https://slpress.gr/politismos/olympiakoi-monacho-1972-loyloydia-kai-sfaires/

Αφρικάνικο μήνυμα

 

Ρώμη, 1960

Ο Αιθίοπας Αμπέμπε Μπεκίλα κερδίζει το Μαραθώνειο.

Έτρεξε όλη τη διαδρομή ξυπόλητος.

 

Αφρικάνικο μήνυμα

 

Η αφρικάνικη γη θυμάται.

Θυμάται και θυμώνει.

Θυμάται το αίμα, τον ιδρώτα που την ποτίσανε. Θυμάται τις κραυγές του φόβου που την κάνανε να αισθανθεί ίδια με χαροκαμένη μάνα.  Και τα άτσαλα, τα βάρβαρα τα βήματα όσων ήρθαν να περπατήσουνε πάνω της για να συλήσουν τα πλούτη των σπλάχνων της -κι αυτά τα θυμάται.

Η αφρικάνικη γη ακούει.

Ακούει τα τραγούδια αυτών που πάνω της γεννήθηκαν, τις δικές τους ανάσες την ώρα του αποχαυνωτικού ύπνου -αυτά είναι που ακούει.

Τις μυρωδιές των φαγητών, τις οσμές των μαύρων σωμάτων, τα όνειρα των παιδιών της έτσι όπως γίνονται παραμύθια και θρύλοι -κι αυτά όλα τα ακούει η αφρικάνικη γη.

Και θυμώνει. Και φοβάται. Και ελπίζει. Και ονειρεύεται.

Κι άλλοτε επαναστατεί, κι άλλοτε σκύβει το κεφάλι.

Μα μέσα στα σπλάχνα της συνέχεια κυλάνε τα νερά των ποταμών που διασχίζουν την επιφάνειά της -είναι νερά που φέρνουν τη ζωή, φέρνουν και τον θάνατο.

Μα πάνω στην επιδερμίδα της έχει κολλήσει η σκόνη όσων τρέξανε για να βρούνε την τροφή τους, όσων αλαφιασμένοι ψάχνανε να βρούνε μεριά για να τους κρύψει από τους λευκούς δουλεμπόρους. Έχει κολλήσει ο ιδρώτας όσων παιδιών της εξαναγκαστήκανε να δουλέψουνε για να πλουτίσουνε οι τυμβωρύχοι των σπλάχνων της.

Είναι μια γη βαμμένη στο αίμα εκείνων που την ονειρευτήκανε ελεύθερη.

Μια γη αγιασμένη από την απλότητα μιας ζωής νομαδικής.

Η αφρικάνικη γη έχει τόσα να θυμάται, τόσα να ακούει, με τόσα να θυμώνει και να ονειρεύεται, που το πρόσωπό της έχει και το χρώμα της άμμου και το χρώμα της βλάστησης. Έχει και την υφή των βράχων και την υγρασία της λίμνης.

Και η φωνή της άλλοτε γίνεται χαρούμενη σαν το τραγούδι των πουλιών, κι άλλοτε επιβλητική σαν τον βρυχηθμό της λέαινας.

Μια φωνή βαθυστόχαστη σαν το μήνυμα του ελέφαντα, υπερήφανη σαν το κράξιμο του αετού, θλιμμένη σαν το κλάμα της ετοιμοθάνατης γαζέλας.

Η αφρικάνικη γη τρέφει, ανατρέφει, μεγαλώνει τα παιδιά της. Γυναίκες και άντρες. Με δέρματα σκουρόχρωμα ή κατάμαυρα. Με χείλια κατακόκκινα, με στήθια που μπορούν να κρατούν μέσα τους τις μυρωδιές της νύχτας, με καρδιές που ξέρουν να λένε παραμύθια και ποιήματα, με σώματα που γνωρίζουν τους ρυθμούς ενός χορού συναισθημάτων και οραμάτων. Οράματα που άλλοτε προσκυνούνε ξύλινα ξόανα, άλλοτε τον απρόσιτο Αλλάχ, άλλοτε τον επαναστάτη Ιησού.

Η αφρικάνικη γη αγαπά να την ακουμπούν τα γυμνά πέλματα των παιδιών της.

Τα πέλματα όσων γεννήθηκαν στην Αφρική βραχήκανε από τα νερά των βροχών που σταματημό δεν έχουν, σχιστήκανε από τις άγριες πέτρες των βουνών, ματώσανε καθώς πατήσανε πάνω στα ξερά χόρτα, σκονιστήκανε τις μέρες της μεγάλης ξηρασίας. Και γνωρίζουν τα βήματα που εκφράζουν τα όνειρα, τον έρωτα, την ελευθερία, τη σκλαβιά, την πίστη, το μίσος, την ελπίδα.

Η αφρικάνικη γη ότι έχει να πει, της αρέσει να το λέει μέσα από την κίνηση των πελμάτων που ακουμπήσανε την επιφάνειά της.

Αυτή είναι που δίνει το ρυθμό, αυτή που σχεδιάζει τους βηματισμούς, αυτή που επιλέγει τους στόχους του χορού -το μήνυμα του.

Εκείνο το βράδυ, στους δρόμους της πόλης που είχε γεννήσει τους μεγάλους κατακτητές, εκείνο το βράδυ του μεγάλου τελικού του πιο ιερού των αγωνισμάτων, εκείνο το βράδυ επέλεξε η αφρικάνικη γη για να στείλει το μήνυμα της ύπαρξής της, το σήμα της διαμαρτυρίας της.

Ήταν μια νύχτα πολύ ζεστή. Ζέστη και υγρή. Θύμιζε -τυχαία, τάχα;- νύχτες αφρικάνικες. Μα η αιώνια πόλη δεν κοιμάται. Αφουγκράζεται τους παλμούς των σωμάτων που αγωνίζονται και αναθυμάται τις μέρες του δικού της παρελθόντος. Αυτάρεσκα έχει απλωθεί γύρω από το ποτάμι της, και με σοφή κοκεταρία έχει αφήσει τα κτήρια, τα αγάλματα, τις πλατείες, τα μνημεία, τους ναούς -όλα όσα αιώνες της προσφέρανε- να μαγεύουνε τους επισκέπτες της. Οικοδέσποινα και θεραπενίδα της ιστορίας.

Η αιώνια πόλη έχει ζήσει μέσα στη λαίλαπα της ιστορίας. Η αιώνια πόλη έχει δημιουργήσει η ίδια ιστορία.

Η αιώνια πόλη έχει θρέψει κινήματα, έχει φτιάξει πολιτισμό, έχει αφεθεί στον έρωτα, έχει ενδώσει στο μίσος, έχει υπηρετήσει το χρήμα, έχει εντρυφήσει στην ίντριγκα.

Η αιώνια πόλη είναι σύμβολο δύναμης. Οι αιώνες της έδωσαν εξουσία. Οι πανάρχαιοι, ιεροί αγώνες που φιλοξενεί θυμίζουν στους άλλους, θυμίζουν σ΄εκείνη το παρελθόν που κι αυτή διαμόρφωσε.

Η αφρικάνικη γη με την γαλήνη μιας σοφίας που έχει γεννηθεί από την πείρα της ενδοσκόπησης και την τέχνη της υπομονής, περίμενε χρόνια μέχρι να έρθει η στιγμή να στείλει τη διαμαρτυρία της, το σήμα της ύπαρξής της.

Επέλεξε μια συμβολική ώρα, μια πόλη σύμβολο, το μήνα που θέλησε οι μέρες του να συνδέσουν το τότε με το σήμερα. Επέλεξε την παγκοσμιότητα του πιο σεβαστού των αγωνισμάτων.

Κι επέλεξε τα γυμνά πέλματα ενός παιδιού της να είναι αυτά που θα διασχίζανε με το δικό τους τρόπο τον δρόμο - αγώνισμα που γίνεται στην ανάμνηση μιας νίκης.

Ήταν, λοιπόν, μια νύχτα ζεστή και υγρή. Στους δρόμους μιας πόλης που είχε κρύψει τη σκόνη του παρελθόντός της κάτω από στρώματα ασφάλτου και καλοπατημένου χαλικιού.

Και μέσα στη ησυχία αυτής της  νύχτας ακούστηκαν να ηχούνε εκείνα τα μαύρα πέλματα που είχαν πάνω τους τα ακούσματα της σαβάνας, τη λάσπη του κυανού Νείλου, την υγρασία μιας βουνοκορφής του Ρας Ντασάν, τα σχισίματα από τα βότσαλα της λίμνης Τάνα.

Τα πέλματα που είχαν ακολουθήσει την πορεία του Άγιου Φρουμέντιου, που είχαν δεχτεί τις διαταγές των αποικιοκρατών, που είχαν τρέξει πίσω από όσους οραματιστήκανε μια επανάσταση που προδόθηκε.

Δυο γυμνά πέλματα να κουβαλάνε μια σύνοψη αφρικάνικων στιγμών. Δυο γυμνά πέλματα να θέλουν να κατακτήσουν μια αιώνια πόλη.

Δυο πέλματα που ανήκαν σ΄ ένα λεπτό κορμί, που αιματώνονταν από μια καρδιά που ήξερε να λιγώνεται με τα τραγούδια που μιλούσαν για τον έρωτα και την ελευθερία.

Ένα κορμί που είχε μνήμες αταβιστικές της πείνας -αυτού του κορμιού κατάληξη τα δυο τούτα πέλματα που ταρακουνούν την νύχτα την υγρή της αιώνιας πόλης.

Ο ήχος αυτών των πελμάτων καθώς διασχίζουν προκαθορισμένες διαδρομές, μετρημένες χίλιες και βάλε φορές, οροθετημένες και απόλυτα χαρτογραφημένες, ο ήχος αυτών των πελμάτων είναι ένα απλός, γήινος ήχος. Ο ήχος που κάνει το δέρμα καθώς χτυπά πάνω στην άσφαλτο.

Ένας ήχος τόσο απλός. Τόσο διαφορετικός.

Επαναστάτης ήχος.

 Ήχος διαμαρτυρίας.

Κι αφρικάνικη γη -μίλια για μίλια μακριά, στην άλλη πλευρά της θαλάσσιας λεκάνης που τόσα είδε- ανασαίνει και πάλλεται και στέλνει όλη τη δύναμη του πόνου, του θυμού και του πάθους της.

Κι η άσφαλτος γίνεται χαλί, γίνεται, χλόη, γίνεται πυκνοφυτεμένο λιβάδι. Η άσφαλτος μαλακώνει. Υποχωρεί. Υποτάσσεται.

Η αιώνια πόλη ξαφνιάζεται, αναδεύεται, ψάχνει να βρει τους λόγους.

Τους ανακαλύπτει και ριγά. Το ρίγος όχι μιας ήττας, μα μιας αναγνώρισης που επιμένει να μένει κρυμμένη. Να αποσιωπάται.

Η ιστορία δεν μπορεί μήτε να αλλάξει τα όσα έγιναν, μήτε και να επέμβει σε όσα θα την καθορίσουν.

Αλλά μπορεί να πάρει ένα άλλο χρώμα. Μια στάλα χρώμα σκουρόχρωμο -χρώμα του κάματου κάτω από τον ήλιο.

Και μπορεί ακόμα να αποκτήσει μια σύντομη αίσθηση μουσικής που δεν έχει φτιαχτεί με προγραμματισμένες νότες.

Η ιστορία ξαφνικά αποκτά καμπύλες. Δυο καμπύλες σημαδεύουν ένα σημείο της πορείας της.  Οι καμπύλες από το αποτύπωμα δυο αφρικάνικων πελμάτων.

Η αιώνια πόλη υποχρεώνεται να ξυπνήσει. Και με καλοαναθρεμμένη υστεροβουλία αναγνωρίζει τον νικητή. του προσφέρει το πιο πολύτιμο μέταλλο. Μέταλλο που ίσως από κάποια απόκρυφη γωνιά αφρικάνικου πλούτου να είχε εξορυχθεί.

Η αφρικάνικη γη - μίλα για μίλα μακριά, στην άλλη πλευρά της θαλασσινής λεκάνης που τόσα είδε- πάλλεται.

Ένας ακόμα παλμός δίχως αύριο. Ένας παλμός που μπορεί να ακούγεται, αλλά δεν κατανοείται.

Η επόμενη μέρα, οι μέρες που ακολουθούν... Θα είναι..., ήταν -όπως άλλωστε πάντα- μέρες μιας ιστορίας φτιαγμένης από τις αιώνιες πόλεις. Μιας ιστορίας που ξέρει να βυζαίνει τους αφρικάνικους χυμούς.

Όμως κάτι -έτσι λέω- κάτι έχει αλλάξει. Δυο γυμνά πέλματα τρέξανε πάνω στη καυτή άσφαλτο. Και νικήσανε.

Ένας συμβολισμός.

Υπάρχουν μηνύματα - σύμβολα που η αποκωδικοποίησή τους έχει μετατεθεί στο μέλλον.

Η αφρικάνική γη ξέρει να περιμένει. Καρτερεί. Θυμάται.

Η αφρικάνικη γη είναι μια γη συμβόλων. Και μηνυμάτων.