19.5.15

"Δάχτυλα πάνω στο σώμα της" στην The Huffington Post

Γιατί η γυναικεία ομοφυλοφιλία παραμένει ταμπού στην Ελλάδα;

γράφει τη Ευάννα Βενάρδου





«Δάχτυλα πάνω στο σώμα της». Ενα νέο μυθιστόρημα, γραμμένο από έναν άνδρα συγγραφέα, τον Μάνο Κοντολέων, ταυτισμένο εν πολλοίς με την παιδική/εφηβική λογοτεχνία, καταπιάνεται με ένα απρόσμενο θέμα: την γυναικεία ομοφυλοφιλία. Η ηρωίδα, η Λία, είναι μια νεαρή φοιτήτρια οδοντιατρικής που προσπαθεί μέχρι τέλους να συμφιλιωθεί με τις ερωτικές της επιθυμίες, επιδιώκοντας τις «φυσιολογικές» σεξουαλικές επαφές με άντρες, οι οποίες το μόνο που τελικά καταφέρνουν είναι να ενδυναμώσουν την έμφυτη τάση της προς τις γυναίκες...Ο Κοντολέων δεν φοβάται να περιγράψει γλαφυρά ερωτικές σκηνές μεταξύ γυναικών -πάντα όμως με ευαισθησία.

Bιβλία για την γυναικεία ομοφυλοφιλία έχουν γραφτεί κατά καιρούς στην Ελλάδα (ως επί το πλείστον από αυτοβιογραφούμενες λεσβίες αλλά και κάποια λιγοστά φιξιόν). Από άντρα ωστόσο, που να τοποθετεί το θέμα αυτό, δηλαδή την αποδοχή της λεσβιακής ταυτότητας, στο επίκεντρο της διήγησής του (χωρίς να είναι απλώς η ηρωίδα του λεσβία), και το βιβλίο του αυτό να μην εκδίδεται από έναν οίκο όπως ο «εξειδικευμένος» «Πολύχρωμος Πλανήτης», αλλά από τις εκδόσεις Πατάκη, έ, αυτό είναι είδηση!
manos kontoleon

Η έκδοσή του βιβλίου, σχεδόν συνέπεσε με την φετινή διοργάνωση του γκέϊ κινηματογραφικού φεστιβάλ Οutview, που μόλις ολοκληρώθηκε, και παρουσιάζει μια σταθερά ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια, προβάλλοντας καλλιτεχνικές ταινίες αξιώσεων που έχουν αναδειχθεί στα μεγαλύτερα ξένα φεστιβάλ.Όπως μαθαίνω ήδη ετοιμάζονται δύο ελληνικές ταινίες φιξιόν με ομοφυλόφιλες ηρωίδες.

Κι όμως, στην χώρα μας βιώνουμε μερικές αντιφάσεις. Αν και η Ελλάδα θεωρείται μια παραδοσιακά ομοφοβική χώρα, οι άνδρες ομοφυλόφιλοι καταλαμβάνουν σημαντικές θέσεις -ιδιαίτερα στον χώρο της σόου μπιζ, και αρκετοί από αυτούς δηλώνουν δημόσια την ταυτότητά τους ως ένα statement που θα λειτουργήσει απελευθερωτικά για τους ομοίους τους. Κατά καιρούς μάλιστα διάφορα γεγονότα δίνουν τροφή για σχετικές συζητήσεις. Ας πούμε, άπειρο μελάνι χύθηκε πέρυσι για τον συγγραφέα Αύγουστο Κορτώ και την χυδαία επίθεση που δέχτηκε από τον δημοσιογράφο Δήμο Βερύκιο. Ενώ πριν λίγο καιρό ο κριτικός κινηματογράφου Τάσος Θεοδωρόπουλος (TAZ), γνωστός γκεϊ, αποκάλυψε δημόσια πως είναι φορέας του AIDS πυροδοτώντας ποικίλες αντιδράσεις.

Σκεφτόμουν πως τέτοιες ηχηρές φωνές (όπως του Πάνου Κούτρα, του Παναγιώτη Ευαγγελίδη, του Κωνσταντίνου Γιάνναρη και πολλών άλλων -καλλιτεχνών κυρίως) δεν ακούγονται από «επώνυμες» γυναίκες ομοφυλόφιλες. Και δεν αναφέρομαι στις ακτιβίστριες ή στις εκπροσώπους του λεσβιακού κινήματος στην Ελλάδα. Όλοι γνωρίζουμε κάποια ονόματα στον χώρο της μουσικής, του θεάτρου και της δημοσιογραφίας, αλλά ουδέποτε θυμάμαι κάποια να έχει βγει και να το παραδεχτεί στα ίσια. Φόβος; Συστολή; Γενικά πάντως επικρατεί σιωπή.
Λιγοστά τα βιβλία για το θέμα αυτό στην Ελλάδα -και σχεδόν ανύπαρκτες οι ταινίες που έχουν γίνει (βλ. κάποιες λάιτ εκδοχές γυναικείας ομοφυλοφιλίας ελληνικού τύπου στις ταινίες «Ριζότο» της Ολγας Μαλέα, «Hardcore» του Ντένη Ηλιάδη και «Deep End» του Θανάση Αντωνίου). Και προφανώς όχι γιατί δεν υπάρχουν λεσβίες στην χώρα μας... Είναι χαρακτηριστικό πως σε σαράντα γκεϊ μπαρ στην Ελλάδα αντιστοιχούν τρία lesbian.

Ακόμα και στο εξωτερικό, το μεγάλο μπαμ που έγινε με την «Ζωή της Αντέλ» -μια ταινία που, όπως μου είπε ο Μάνος Κοντολέων (παντρεμένος με την συγγραφέα Κώστια Κοντολέων και πατέρας δύο παιδιών) τον επηρέασε πολύ- δεν φαίνεται να πυροδότησε την παραγωγή ταινιών με παρεμφερές θέμα.

«Μονο το 10-15% από τις ξένες παραγωγές με θέμα την ομοφυλοφιλία καταπιάνονται με την γυναικεία εκδοχή της. Κάθε χρόνο ψάχνουμε μετά μανίας σε όλα τα φεστιβάλ, ακόμα και στην Μπερλινάλε, να εντοπίσουμε κάποια», εξηγεί η Μαρία Σάιμπερ, διευθύντρια του Outview Festival. «Αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με την γκεϊ θεματολογία. Έχει να κάνει και με το γεγονός ότι όλες οι τέχνες κυριαρχούνται από τους άντρες. Ακόμα και στην προχωρημένη Νορβηγία, μια χώρα όπου δεν υπάρχει κανένα θέμα discrimination, οι γυναίκες δημιουργοί λαμβάνουν πολύ μικρότερη ενίσχυση για τα πρότζεκτ τους».

Όσο για ελληνικές ταινίες, «φέτος στο φεστιβάλ είχαμε 14 συμμετοχές. Από αυτές όμως μόνο ένα μικρό ντοκιμαντέρ είχε λεσβιακό θέμα. Κρίμα. Όλοι είδαμε την τεράστια επιτυχία του θεατρικού έργου «Τα Πικρά Δάκρια της Πέτρας Φον Καντ», που ανέβασε φέτος το αχώριστο καλλιτεχνικό ζευγάρι Αντζελας Μπρούσκου-Παρθενόπης Μπουζούρη». Σύμφωνα πάντως με την Σάιμπερ, «η νέα λεσβιακή «σκηνή», δηλαδή τα νεότερα κορίτσια, είναι πιο ανοιχτά. Υπερασπίζονται περισσότερο τις επιλογές τους».

Είναι προφανές πως ο λεσβιασμός παραμένει ταμπού στην Ελλάδα. Ανέκαθεν άλλωστε, στις πιο πολλές περιπτώσεις αντιμετωπιζόταν με ένα μειδίαμα -ως μια φαντασίωση προς τέρψιν των ίδιων των αντρών, όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο Μάνος Κοντολέων. «Ζούμε σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία».

Μια ακόμα εξήγηση είναι, σύμφωνα με την Μαρία Σάιμπερ πως «σε αντίθεση με τους άντρες, οι λεσβίες γυναίκες περνάνε πιο εύκολα απαρατήρητες. Εκτός αν είναι πολύ αρρενωπές. Και γενικά υπάρχει στην Ελλάδα η νοοτροπία "καλύτερα η κόρη μου λεσβία, παρά ο γιος μου πούστης". Η λεσβιακή συμπεριφορά θεωρείται πιο ήπια».
Ας μην ξεχνάμε επίσης πως, ένας νέος παράγοντας έχει μπει στην εξίσωση: η ενδυνάμωση της ομοφοβικής Χρυσής Αυγής. Που απέδειξε και τον άκρατο σωβινισμό της απέναντι στις γυναίκες. Ποιος δεν θυμάται το περίφημο χαστούκι Κασιδιάρη στην δυναμική Κανέλλη που «δεν μάσησε»;

Γιατί καταπιαστήκατε με ένα τέτοιο θέμα; ρώτησα τον Μάνο Κοντολέων. «Προφανώς δεν έχω προσωπική εμπειρία! Όμως, τόσο ως άντρας όσο και ως συγγραφέας αγαπώ πολύ τις γυναίκες. Με ενδιαφέρει να εμβαθύνω στις διάφορες πτυχές της γυναικείας ιδιοσυγκρασίας. Και με ενδιαφέρουν οι διάφορες εκφάνσεις της ερωτικής συμπεριφοράς γενικότερα. Στο μυθιστόρημα μου «Μάσκα στο φεγγάρι» είχα καταπιαστεί και με την ανδρική ομοφυλοφιλία». Ένα άλλο θέμα που τον απασχολεί είναι η αναζήτηση της ταυτότητας. Εδώ τα συνδύασε.

Αυτό που δεν γνωρίζουν πολλοί στην Ελλάδα είναι πως ήδη το 1936, σε μια Ελλάδα άκρως συντηρητική, μια γυναίκα ονόματι Ντόρα Ρωζέττη, δημοσίευσε ένα μυθιστόρημα λεσβιακού περιεχομένου με τίτλο «Η ερωμένη της». «Επρόκειτο βέβαια για ψευδώνυμο», εξηγεί ο Μάνος Κοντολέων, «αλλά λόγω θέματος, που προφανώς σόκαρε την τότε κοινωνία, το βιβλίο θάφτηκε. Για χρόνια ήταν χαμένο, μέχρι που η Χριστίνα Ντουνιά ανακάλυψε μια κριτική του Γρηγορίου Ξενόπουλου, και το εντόπισε τελικά. Το βιβλίο επανεκδόθηκε από το Μεταίχμιο σε δική της επιμέλεια».
«Υπάρχει μια άποψη», επισημαίνει ο Μάνος Κοντολέων αναφορικά με την αντιμετώπιση των λεσβιών σήμερα στην Ελλάδα, «ότι η γυναίκα, εφόσον δεν διαθέτει πέος δεν έχει και «διαστροφή». Και πιστεύω πως η κοινωνία δεν μπορεί να αποδεχθεί την «διαστροφή» στην εκπρόσωπο του φύλου που γέννησε τον Χριστό».

Στο βιβλίο του, ο συγγραφέας δεν διστάζει να «νομιμοποιήσει» την εγκυμοσύνη ως ένα δικαίωμα της λεσβίας. Στην συζήτησή μας βέβαια, υπερασπίζεται σθεναρά και το δικαίωμα του άντρα να αποκτήσει παιδί χωρίς γυναίκα. «Σήμερα οποιαδήποτε γυναίκα μπορεί απευθυνόμενη σε μια τράπεζα σπέρματος, να κυοφορήσει και να κάνει παιδί αγνώστου πατρός. Άντρας όμως όχι! Μόνο αν βρει παρένθετη μητέρα. Δηλαδή την μητρότητα δεν την αμφισβητεί κανείς. Ενώ η πατρότητα αμφισβητείται γιατί ο άντρας δεν κυοφορεί το παιδί. Αλλά τελικά ποιος είναι πατέρας; Αυτός που γεννά ή αυτός που μεγαλώνει το παιδί; Θεωρώ πως κάποια στιγμή η κλωνοποίηση θα το λύσει αυτό...».


πρώτη δημοσίευση:
http://www.huffingtonpost.gr/evanna-venardou/story_b_7300110.html

7.5.15

Μια αφήγηση συγγραφής σε… πρώτο πρόσωπο



Μετά από τόσα χρόνια που γράφω τόσα διαφορετικά είδη λογοτεχνικών κειμένων, είναι νομίζω λογικό να αναζητώ νέα θέματα, θέματα που μπορεί να προκαλέσουν, να ταράξουν…

Βέβαια, εγώ είμαι αυτός που έχει τονίσει πως ο κάθε συγγραφέας άσχετα με το πόσα έργα έχει γράψει, στην ουσία ένα και μόνο ένα έργο συνέχεια συνθέτει. Μια -ίσως δυο- να είναι οι συγγραφικές εμμονές του.

Λοιπόν, οι δικές μου εμμονές είναι από τη μια ο Έρωτας και από την άλλη οι ενδοοικογενειακές σχέσεις.

Μα κάποια στιγμή κατάλαβα πως και οι δυο αυτές εμμονές μου κάτω από μια άλλη υπάρχουν. Αυτή που έχει να κάνει με την ελεύθερη έκφραση της ταυτότητας του καθένα από εμάς.

Αναζητώντας ένα νέο θέμα μυθιστορηματικής σύνθεσης –εκεί στις πρώτες, πρώτες μέρες του 2014- έτυχε να προσέξω την πιο κάτω θέση της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ, έτσι όπως την έχει καταγράψει στην εισαγωγή του έργου της «Αλέξης»

Γράφει, λοιπόν, η Γιουρσενάρ : Ίσως να μην έχει τονισθεί αρκετά ότι το πρόβλημα της ελευθερίας των αισθήσεων κάτω απ΄ όλες του τις μορφές είναι σε μεγάλο βαθμό ένα πρόβλημα ελευθερίας της έκφρασης.

Αυτά διάβασα κι αμέσως… Ναι, με αυτό τον μαγικό τρόπο που η έμπνευση έρχεται να συναντήσει τον κάθε συγγραφέα, δίπλα μου ήρθε και κάθισε… η Λία. Η ηρωίδα του μυθιστορήματος που αναζητούσα το κεντρικό του πρόσωπο.

Ένα μυθιστόρημα που θα μιλούσε για μια άλλη γυναικεία ταυτότητα, για ένα άλλο ερωτικό ένστιχτο… Για μία πολιτική πράξη.

Πολιτική πράξη; Ναι, ο τρόπος που εκφράζει ο καθένας από εμάς τη σεξουαλική του ταυτότητα, μα κυρίως η διάθεση να την υποστηρίξουμε μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον, είναι μια ουσιαστική πολιτική πράξη. Ιδίως αν αυτή η ταυτότητα αποτελεί για τους πολλούς μια παρεκτροπή.

Εκείνες τις πρώτες, πρώτες μέρες του 2014, εκεί στο σπίτι μου στο χωριό του Πηλίου, ξεκινούσα μια περιπέτεια. Αποφάσιζα να υλοποιήσω μια υπέρβαση.

Εγώ, ένας εκπρόσωπος του ανδρικού φύλου, να ανασύρω τις εσωτερικές φωνές, να ανιχνεύσω τα πάθη μιας γυναίκας που αναζητά να της αναγνωριστεί το δικαίωμα να στρέφει τη σεξουαλική της προτίμηση προς σώματα παρόμοια με το δικό της.

Η λεσβιακές σχέσεις ελάχιστα έχουν απασχολήσει τη ελληνική λογοτεχνία. Γιατί άραγε; Στην ουσία –κι αν είναι σωστή η έρευνά μου- μόνο τρία μυθιστορήματα με παρόμοιο προβληματισμό έχουν γραφτεί μέσα στα τελευταία σχεδόν 80 χρόνια. Και τα τρία από γυναίκες.

Το δικό μου –«Δάχτυλα πάνω στο σώμα της», σχεδόν από την πρώτη μέρα είχα αποφασίσει πως αυτή η φράση θα ήταν ο τίτλος του- θα ήταν το μοναδικό που γραφότανε από άνδρα. Αλλά και το μόνο που θα προσπαθούσε να στηριχτεί στις πλέον σύγχρονες θεωρίες πάνω στην ταυτότητα του φύλου.

Ένας συγγραφέας ασφαλώς και δεν έχει ζήσει ότι περιγράφει. Μα το έχει βαθιά μελετήσει και με ευαισθησία παρατηρήσει έτσι όπως συμβαίνει σε άλλους -σε άλλους ανθρώπους, σε άλλους ήρωες μυθιστορημάτων.

Το «Δάχτυλα πάνω στο σώμα της» πολλά οφείλει σε όσα άκουσα να συζητάνε κάποιοι, σε όσα κάποιοι άλλοι μου εξομολογηθήκανε, σε όσα εγώ –με την γνωστή αυθαιρεσία του δημιουργού- επινόησα. Αλλά και στις μελέτες μου –κείμενα θεωρητικά, κείμενα λογοτεχνικά.

Το μυθιστόρημα καθώς τελείωνε η χρονιά, το ολοκλήρωνα.

Άραγε σκέφτομαι   –τώρα που πια κυκλοφορεί- οι ηρωίδες μου θα πείσουν τους αναγνώστες μου;

Το μόνο στοιχείο που πάνω του μπορώ να στηριχτώ για να απαντήσω σε μια τέτοια ερώτηση είναι αν εμένα με έχουν πείσει. Αν καθώς περιέγραφα συναισθήματα και πράξεις τους, αισθανόμουνα πως δεν ήμουνα εγώ αυτός που ‘μιλούσε’, αλλά εκείνες που με χρησιμοποιούσαν, που χρησιμοποιούσαν τη γραφή μου για να εκφράσουν τα πάθη , τα όνειρα, τους εφιάλτες τους.

Και ξέρω πως κάτι τέτοιο το αισθάνθηκα.

Ξέρω, όμως και κάτι άλλο. Πολλοί θα είναι εκείνοι που θα σκεφτούνε το πώς είναι δυνατόν ένας άνδρας να μιλά για τον τρόπο που μια γυναίκα ερωτεύεται μια άλλη γυναίκα. Να εμβαθύνει σε μια σχέση όπου ο ίδιος όχι μόνο ως άτομο, αλλά και ως σεξουαλικό ον απουσιάζει.

Οι άνδρες –αν όχι όλοι, πάντως πολλοί, ίσως και οι περισσότεροι- αρέσκονται στο να παρακολουθούν ερωτικές σκηνές μεταξύ γυναικών. Τους αρέσει γιατί επιβεβαιώνουν την κυριαρχία του φύλου τους. Αντίθετα δε θέλουν να παρακολουθούν ερωτικές περιπτύξεις μεταξύ ανδρών –τότε η φυλετική τους κυριαρχία αυτοϋπονομεύεται.

Αλλά το μεγάλο μυστήριο για κάθε άνδρα είναι πάντα η γυναίκα. Γι αυτό και τόσοι συγγραφείς έχουν ‘γεννήσει’ μεγάλες ηρωίδες.

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να κατανοήσεις κάτι, είναι να το δημιουργήσεις.

Ως άνδρας καθορίστηκα από τις γυναίκες.

Μέσα από τα έργα μου προσπάθησα να κατανοήσω τους διάφορους ρόλους των γυναικών, να πλησιάσω τις κρυφές τους ανάγκες.

Τώρα πλέον και την πλέον απόκρυφη. Την πλέον… ‘αμαρτωλή’.

Και ίσως γι αυτό επέλεξα αμέσως κάτω από το τίτλο του έργου μου, να τοποθετήσω ένα στίχο που τόσους αιώνες πριν μια γυναίκα –η Σαπφώ- είχε γράψει:

Αλήθεια σε μελλούμενους καιρούς

κάποιος θα βρίσκεται να με θυμάτ΄ εμένα.

Πρώτη δημοσίευση:

http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/mia-afigisi-syggrafis-se%E2%80%A6-proto-prosopo
και
https://afigisizois.wordpress.com/2015/05/06/%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CF%86%CE%AE%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%82-%CF%83%CE%B5-%CF%80%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%BF-%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89/


5.5.15

Στάσεις ζωής....



Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τη Ρένα Παπαδάκη



6.4.15

Ο συγγραφέας της αμφισβήτησης της λήθης














Μάνος Κοντολέων:  Ο συγγραφέας της αμφισβήτησης της λήθης



 Ομιλία της σχολικής συμβούλου Μαρίας Καδιανάκη 
(Ηράκλειο, 27/3/2015)

Ο Μάνος Κοντολέων ξεκίνησε να γράφει από παιδί για παιδιά, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι γεννήθηκε για να γράφει. Από το 1979 που βγήκε το πρώτο του βιβλίο, μας έχει χαρίσει μια πολύ πλούσια συλλογή βιβλίων που ανήκουν σε όλα σχεδόν τα λογοτεχνικά είδη: παραμύθια, μικρές ιστορίες, διηγήματα, μυθιστορήματα.
Πώς μπορεί ο ίδιος άνθρωπος να γράφει αφενός με χιούμορ για τις μεγάλες αποφάσεις του αδελφού της Ασπασίας και αφετέρου «με γεύση πικραμύγδαλου στο στόμα” να θίγει τις ευαίσθητες και οδυνηρές πτυχές του Ειτζ;
Αν στόχος κάθε συγγραφέα είναι να επικοινωνήσει, αυτό θεωρώ ότι ο κύριος Κοντολέων το καταφέρνει, ακριβώς γιατί απευθύνεται σε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και με διαφορετικούς τρόπους ζωής. Το συγγραφικό του ήθος παραμένει σταθερό, όμως όλα τα άλλα, οι εποχές, τα παιδιά  μαζί με τον ίδιο αλλάζουν.
Πώς καταφέρνει να είναι πολυγραφότατος και πάντα επίκαιρος; Ακολουθεί την οδηγία που δίνει στο Δαμιανό ο μπαμπάς του στο έργο του : «Ο αδερφός της Ασπασίας» : «Να γράφεις αυτά που ξέρεις καλά και έχεις ο ίδιος ζήσει» . Γράφει τη δική του αλήθεια .
Συνάμα τηρεί και έναν προσωπικό κανόνα: «Αν σε κάποιον πρώτιστα λογοδοτώ είναι ο ίδιος μου ο εαυτός », έτσι καταφέρνει και γράφει για τον εξωγήινο Εέ και συγχρόνως για τον «Ανίσχυρο Άγγελο».
Ο Μάνος Κοντολέων γράφει για να αμφισβητήσει τη λήθη, να εμποδίσει τον εαυτό του να ξεχάσει. Ο εαυτός του αλληλεπιδρά με τις αναμνήσεις της παιδικής του ηλικίας και γενικότερα της ζωής του, τολμά να βάζει τον εαυτό του στην αυτοβιογραφική ανάμνηση, αποτυπώνει και διατηρεί τη δική του άποψη για την ίδια του τη ζωή. Αυτό τον αναπτύσσει ως άτομο και ως συγγραφέα με αποτέλεσμα να εκφράζει και να διατηρεί μια δυναμική έννοια του εαυτού του, να παραμένει πάντα νέος και επίκαιρος.
Μέσω των βιωμάτων που έχει διαφυλάξει από τη λήθη, επεμβαίνει στη ζωή των αναγνωστών του, επεμβαίνει στη ζωή των νέων ανθρώπων μέσω τριών βασικών ιδεών που χαρακτηρίζουν το έργο του . Η ιδέα της ταυτότητας, της οικογένειας και του έρωτα διαπνέουν το έργο του και σηματοδοτούν  τη βαθιά γνώση του συγγραφέα για την αγωνία και την προσπάθεια του παιδιού  και  του εφήβου να ενταχθούν, να ανήκουν  σε μια ομάδα, να πάρουν και να δώσουν, να εξουσιάσουν και να εξουσιαστούν,  να κοινωνικοποιηθούν.
Η ερώτηση «Ποιος είμαι;» είναι το πρώτο που θα αντιμετωπίσει ο νέος στη μετάβασή του από την παιδική στην εφηβική ηλικία . Αντιμετωπίζει καινούριες προκλήσεις, δραστηριότητες πολύ δύσκολες και οι εναλλακτικές λύσεις δημιουργούν σύγχυση. Όλα αυτά τα περιγράφει ο Μάνος Κοντολέων στο « Δομήνικο», ο οποίος ξεκινά ένα ταξίδι ανακάλυψης του εαυτού του .
Ο Παλιός Παλιός θαλασσινός παίρνει το Δομήνικο από το χέρι και του φωνάζει  «Η αγάπη έχει δύναμη» «Θα νικήσει» « Η αγάπη δίνει ζωή».
Πόσο τυχερό είναι ένα παιδί που ξεκινά τη ζωή του με αυτό το σύνθημα.
Ξεκινά να μεγαλώσει επιλέγει το δρόμο που του δείχνουν τα παιδιά. Τα παιδιά που όλα τα ξέρουν, φτάνει μονάχα να τα ρωτήσεις με το σωστό τρόπο, και θα σου φανερώσουν τη σοφία τους.
Τα μικρά παιδιά θαυμάζουν τον έφηβο Δομήνικο, «σαν φτάσεις», του λένε,  εκεί που θες , δε θα σαι πια αυτός που ήσουν όταν ξεκίνησες. ‘Άλλος θα σαι, θα σε φωνάζουμε «ο μεγάλος Δομήνικος».
Ο Δομήνικος στο ταξίδι του θα μάθει να μιλά ελευθερα, να είναι πάντα ο έαυτός του , να χαίρεται με μικρές ευτυχίες, λέει: «Χάρηκα το χλιαρό γάλα με γεύση κανέλας που μου έδινε η μάνα μου τις μέρες που ήμουν άρρωστος » και «χάρηκα τα ηλιόλουστα πρωινά που ο πατέρας διάβαζε την εφημερίδα του». Ο πατέρας, αυτόν πρέπει να σώσει … Έχει μια κατεύθυνση , ένα στόχο, μια δέσμευση στο ίδιο τον εαυτό του. Μεγάλος άθλος, όμως μαθαίνει ότι το μεγάλο γίνεται μικρό αν στ’ αλήθεια το πιστέψεις.
Ο Δομίνικος πιστεύει στον εαυτό του, αλλά πιστεύει, εμπιστεύεται και τους άλλους, γνωρίζει να ακούει, γνωρίζει να κοιτά, αγαπά τον άνθρωπο , αγαπά τον εαυτό του.  Ξέρει ποιος είναι , το ταξίδι της ανακάλυψης του εαυτού  θα κρατήσει για όλη του τη ζωή , αλλά ακούει τον αετό να του λέει: «Άσε μαζί με τα μάτια σου να βλέπει και η καρδιά σου ». Η καρδιά ερμηνεύει τα ανάποδα και τα παράλογα , Η καρδιά δίνει απαντήσεις που η λογική δεν μπορεί. Απαντά στην ερώτηση Ποιος είμαι; Πού πάω;

Η ιδέα της οικογένειας απασχολεί τον συγγραφέα σε πολλά βιβλία του , επιτρέψτε μου ξεχωρίζω την τριλογία « Ο αδερφός της Ασπασίας » . Ο λόγος που την ξεχωρίζω είναι ότι διασκέδασα όταν την διάβασα. Χαμογέλασα  και είπα απλοϊκά μέσα μου : «Ο Κοντολέων είναι καλός Άνθρωπος», Βλέπετε όπως θα έλεγε και ο Δαμιανός ο μπαμπάς μου που όλα τα ήξερε έλεγε ότι οι άνθρωποι που κάνουν τους άλλους να χαμογελούν είναι καλοί άνθρωποι. Ο Ήρωας της τριλογίας , ένας εκκολαπτόμενος συγγραφέας ο Δαμιανός , αναρωτιέμαι αν είναι ο Μάνος ή ο γιός του Μάνου ή ο γιος που θα ήθελε να έχει ο Μάνος (πιστέψτε με δε γνωρίζω τίποτα για την οικογένεια του κυρίου Κοντολέων) . Ο Δαμιανός λοιπόν, περιγράφει με απίστευτη γλαφυρότητα τη ζωή του μέσα στην οικογένεια του . Και ο μικρός αναγνώστης ανακαλύπτει ότι  όσα συμβαίνουν στην οικογένεια του Δαμιανού συμβαίνουν και στη δική του οικογένεια. Έχω βιώσει κι εγώ η ίδια καταστάσεις που αντιμετωπίζει ο Δαμιανός και ως μητέρα αλλά και ως κόρη. Είναι μια ακτινογραφία όλων των οικογενειακών σχέσεων. Όλοι, μικροί μεγάλοι, θα αναγνωρίσουν κάτι δικό τους και θα χαμογελάσουν, αλλά θα σκεφτούν και για τη συμπεριφορά τους και τα αποτελέσματά της. Η αγάπη και η αλληλοϋποστήριξη μέσα στην οικογένεια αποδεικνύονται θαυματουργές. Όμως ο Δαμιανός παίρνει και μεγάλες αποφάσεις που αφορούν τον εαυτό του, προσπαθεί να τροποποιήσει τη συμπεριφορά του και με την υποστήριξη όλων των μελών της οικογένειας  το καταφέρνει κι έτσι εκτός από μεγάλες αποφάσεις παίρνει και το μεγάλο βραβείο της αυτεπιβεβαίωσης. Το χιούμορ και η δημιουργικότητα που χαρακτηρίζουν  τον αδερφό της Ασπασίας είναι αξιοζήλευτα .
Στο Μυθιστόρημα Μανόλο και Μανολίτο  οι σχέσεις των δύο γενεών , το συναίσθημα και η αγάπη στη μητέρα φύση ενορχηστρώνονται μοναδικά σε έναν ύμνο για τη ζωή και την αγάπη. Ο εγγονός Μανολίτο παίρνει από το  χέρι τον παππού Μανόλο για να εξερευνήσουν το άγνωστο, να ανακαλύψουν το μυστήριο και τη μαγεία της φύσης. Πιστεύουν στην αγάπη της Μητέρας Φύσης και θα ζήσουν ένα θαύμα, θα δουν τις 36 αμυγδαλιές που ποτέ δεν έχουν ανθίσει να μπουμπουκιάζουν, θα μάθουν ότι όταν υπάρχει αγάπη όλα ανθίζουν ακόμα και στο καταχείμωνο .
Ο Μάνος Κοντολέων σεβόμενος την ηλικία της αμφισβήτησης, προσφέρει στους νέους ένα ζευγάρι γυαλιά για να βλέπουν καλύτερα τον κόσμο γύρω τους . Γνωρίζει καλά ότι αν τους αφήσει στο προστατευμένο περιβάλλον που ζουν  δύσκολα θα καταφέρουν να επιβιώσουν . Σιγά σιγά με μοναδική έγνοια το σεβασμό και την ειλικρίνεια,  μέσα από το έργο του Κοντολέων ο νέος γνωρίζει όλες τις πλευρές της ζωής που σύντομα θα κληθεί να αντιμετωπίσει.

Μικρά , απρόβλεπτα καθημερινά επεισόδια λειτουργούν ως αφορμές για να αποκαλυφθούν καινούρια πράγματα στα σαστισμένα μάτια των παιδιών Στις ιστορίες με το τίτλο «Γάντι σε ξύλινο χέρι».
Συνειδητοποιούν την πραγματικότητα του πολέμου, κοιτώντας τον βετεράνο με το  «Γάντι σε ξύλινο χέρι», βιώνουν το γεγονός  του θανάτου αναζητώντας ανήμερα το Πάσχα το αρνάκι με το φιόγκο, Συνειδητοποιούν το ανεπανόρθωτο  της αρρώστιας ακούγοντας τη Ρίτα να φωνάζει όπως άλλοτε  ο πατέρας της «Αυτό είναι σουτ, πιτσιρικάδες!».

Όμως με τρυφερή σοβαρότητα ο συγγραφέας  διαβεβαιώνει  ότι η ζωή νικάει το θάνατο , εφόσον ξεκινά να γράφει εξαιτίας της απώλειας  του Ποκοπίκου της γάτας που έχασε και καταφέρνει να έχει πάντα ζωντανό τον παππού του  γράφοντας : «όσους αγαπήσαμε τους κουβαλάμε πάντα ζωντανούς μέσα στην καρδιά μας».
Διαλύει προκαταλήψεις, όταν ο Ρένος, που μιλάει σα γυναίκα, διακινδυνεύει τη ζωή του, γίνεται ήρωας για να βάλει περήφανος το δικό του κοκορόφτερο δίπλα στο αχινό, το σουγιά και το φιδοτόμαρο , αντικείμενα ανδρείας , των συνομήλικων του που τον χλέυσασαν.
Μέσω των αφηγήσεων του Μάνου Κοντολέων οι μικροί αναγνώστες αποκτούν έμμεσες εμπειρίες ζωής.  Η αγάπη για μια αποκριάτικη στολή που έφτιαξε με μεράκι η μάνα του δε θα λιώσει ποτέ και μετατρέπεται σε οικογενειακό κειμήλιο και η ενσυναίσθηση για τον πόνο που έχει βιώσει ο πατέρας του τον οδηγούν  να νοσταλγεί στο μέλλον την αδερφή  που δεν απόκτησε  ποτέ, εφόσον πέθανε πριν τη γνωρίσει.  .

Διαβάζοντας «Τα σιδερένια παπούτσια», όπου οι νέοι  «με παράλογο» , για μας τους ενήλικες  πάθος, αγαπούν, ονειρεύονται, τρομάζουν, αγωνίζονται, ενθουσιάζονται , ερωτεύονται θυμήθηκα την άποψη του Αριστοτέλη για τους νέους: « οι νέοι αισθάνονται σφοδρές επιθυμίες και μπορούν να εκπληρώσουν εκείνο που επιθυμούν. Από τις επιθυμίες πάλι που σχετίζονται με το σώμα αισθάνονται κυρίως τις ερωτικές και δεν μπορούν να κυριαρχήσουν πάνω τους ….»  Και ευτυχώς γιατί τότε θα σταματούσε η ζωή.  Για το Μάνο Κοντολέων ο έρωτας είναι στάση ζωής, είναι η αγάπη για τη ζωή. Από τον έρωτα αντλεί νεότητα και η νεότητα χαρίζει έρωτα, πάθος για ζωή. Το πάθος γεννά όνειρα που ίσως ποτέ δε θα γίνουν πραγματικότητα. Όμως , όπως λέει και ο συγγραφέας: όσο πιο τολμηρά είναι τα όνειρα μας  τόσο πιο υψηλά φτάνουν τα αποτελέσματα των πρακτικών εφαρμογών μας.
Το πιο δύσκολο κατόρθωμα του ανθρώπου είναι  να αγαπήσει, να αγαπά τον εαυτό του , τότε μόνο θα τον αγαπήσουν οι άλλοι, τότε μόνο μπορεί και ο ίδιος να αγαπήσει. Ο Μάνος αγαπά τον εαυτό του γιατί αρνείται να ξεχάσει  αυτά που έχει ζήσει, γιατί αμφισβητεί τη λήθη. Τον αγαπούν τα παιδιά γιατί τα χαϊδεύει στο κεφάλι, όπως τον Μανολίτο και τους λέει  τις αλήθειες που γνωρίζει με τρυφερή σοβαρότητα και σεβασμό.
Μέσα από το έργο του οδηγεί τον νέο άνθρωπο, το παιδί :
-        να δέχεται την αλήθεια που έρχεται μέσα από τη φύση κι όχι αυτή που φτιάχνει το μυαλό των ανθρώπων.
-        Να ζει σύμφωνα με την ηθική της γνώσης  κι όχι με τις δεισιδαιμονίες  και τις προλήψεις
-        Να αποθεώνει την ομορφιά και τον έρωτα γιατί και τα δύο είναι  δυνατά σαν το νου και φθαρτά σαν τη σάρκα  του ανθρώπου
-        Να αγαπά τον εαυτό του , τις ρίζες του , τον άνθρωπο και πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει , εφόσον ο άνθρωπος είναι το πιο τραγικό πλάσμα  μες το σύμπαν!
Μάνο  Κοντολέων σε ευχαριστούμε…