Η λογοτεχνία και τα παιδιά όλου του κόσμου

Από τη θέση του αντιπροέδρου του Δ.Σ. της ελληνικής επιτροπής της UNICEF τί προσδοκάτε να κάνετε για την καλυτέρευση των συνθηκών διαβίωσης των παιδιών στο κόσμο και πόσο μάλλον στην Ελλάδα όπου μεγάλες ομάδες πληθυσμών (κυρίως παιδιά μεταναστών & προσφύγων) ζουν κάτω απο τα όρια της φτώχιας;

-Η Unicef είναι ένας παγκόσμιος οργανισμός υπό την εποπτεία των Ηνωμένων Εθνών και δραστηριοποιείται σε διάφορες περιοχές του κόσμου όπου οι συνθήκες διαβίωσης των παιδιών είναι ιδιαίτερα άσχημες. Στους τόπους αυτούς προσφέρει έμπρακτα τη βοήθειά της. Παράλληλα, σε χώρες ανεπτυγμένες όπως είναι η δική μας, έχουν δημιουργηθεί Εθνικές Επιτροπές Συνεργασίας με τη Unicef, οι οποίες ως στόχο τους έχουν να ευαισθητοποιήσουν τους κατοίκους ώστε να συνδράμουν οικονομικά τα προγράμματα της Unicef. Βέβαια, οι νέες συνθήκες που επικρατούν σε όλον τον κόσμο, έχουν μεταφέρει, κατά κάποιο τρόπο τα προβλήματα των παιδιών και στις ανεπτυγμένες χώρες. Άρα, μια Εθνική Επιτροπή, δεν μπορεί παρά να νοιάζεται και για τα παιδιά κάποιων κοινωνικών ομάδων που ζούνε μέσα στην δική της περιφέρεια.
Εδώ και είκοσι περίπου χρόνια προσφέρω βοήθεια σε αυτό το έργο και από τη θέση του Αντιπροέδρου, προσπαθώ να ενώσω τις δυνάμεις μου με όλους όσους από διάφορα πόστα δουλεύουν καθημερινά για να έχουν τα παιδιά μας ένα δικαιότερο τώρα και ένα καλύτερο αύριο.

Αν ένας βασικός παράγοντας απειλής για τη ζωή των παιδιών της Αφρικής είναι η έλλειψη προσβασιμότητας στο πόσιμο νερό, στις χώρες του αναπτυγμένου κόσμου ποια είναι η αντίστοιχη απειλή για την υγείας τους (ψυχικής ή σωματικής) στις μέρες μας;

-Θα έλεγα η υπερκατανάλωση αγαθών και συναισθημάτων. Αν, για παράδειγμα, η έλλειψη παιχνιδιών στη ζωή ενός παιδιού είναι ένα –συγκριτικά μικρό σε σχέση με άλλα- πρόβλημα, η πληθώρα παιχνιδιών δημιουργεί μια ψυχική ανασφάλεια. Ακόμα, οι γονείς που δουλεύουν πολλές ώρες για να κερδίσουν χρήματα που από ένα σημείο και μετά δεν είναι τόσο απαραίτητα για την ζωή της οικογένειας. Αυτοί οι γονείς ξεχνούν πως για τα παιδιά τους είναι πιο σημαντική η παρουσία τους, από το να έχουν τρία και τέσσερα ζευγάρια παπούτσια. Ακόμα η βία των πόλεων και η επιθετικότητα στις καθημερινές σχέσεις… Πολλά είναι τα προβλήματα των παιδιών των ανεπτυγμένων χωρών. Αλλά, ας μην ξεχνάμε πως ακόμα και όταν αναφερόμαστε σε παιδιά, πρέπει να διαβαθμίζομαι τα προβλήματα. Άλλο η έλλειψη νερού και εμβολίων και άλλο η έλλειψη ελεύθερου χρόνου για παιχνίδι.

Θα προτιμούσατε να είχαμε ως λαός πιο ενεργεί συμμετοχή στους μαραθώνιους αγάπης της UNICEF ή είστε ικανοποιημένος από την ανταπόκριση;

- Οι Έλληνες είμαστε λαός που συμπάσχει με τα προβλήματα των άλλων. Γι αυτό και το ελληνικό τμήμα της Unicef είναι από τα πλέον δυναμικά σε όλον τον κόσμο. Αλλά ποτέ κανείς δεν σταματά να ζητά το παραπάνω. Και μάλιστα σε μια εποχή σαν την τωρινή, που η οικονομική κρίση όλους μας φοβίζει. Ας προσπαθήσουμε να θυμόμαστε πως ακόμα κι αν αυτή η κρίση κάποιους μας κτυπήσει, αυτά που τυχόν θα χάσουμε θα είναι πολύ λιγότερα από εκείνα που κάποιοι δεν έχουν.


Τι λείπει σήμερα απο ένα παιδί που ζει σε μια μεγαλούπολη και αντίστροφα από ένα παιδί της επαρχίας;

- Ταξιδεύω συχνά στην επαρχία και ομολογώ πως δεν βλέπω σε τίποτε να υστερούν τα παιδιά που ζούνε εκεί, από όσα ζούνε στην Αθήνα. Μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις θα έλεγα πως έχουν και καλύτερο επίπεδο ζωής. Πιο άνεση χρόνου, πιο καθαρό περιβάλλον, πιο ανθρώπινες σχέσεις. Ίσως να τους λείπει μια ποικιλία στη διασκέδαση, αλλά αυτό κυρίως έχει να κάνει με τους εφήβους. Και στο σημείο αυτό, η πολιτεία θα μπορούσε να δημιουργήσει κάποια προγράμματα… Αλλά αυτά όλα είναι θέματα που νομίζω πως σε μιαν άλλη ευκαιρία θα μπορούσαμε να συζητήσουμε


Πιο είναι το σχόλιό σας αναφορικά με την χρήση των νέων τεχνολογιών (ιντερνετ, κινητά, βιντεοπαιχνίδια κα) απο τους ανηλίκους και τους νέους; Πώς το βιβλίο μπορεί να γίνει ένα ελκυστικό μέσο ψυχαγωγίας και μόρφωσης την εποχή της ταχύτητας και της εικόνας;

Η σύγχρονη τεχνολογία είναι μια κατάκτηση του πολιτισμού μας. Αλλά όπως κάθε κατάκτηση μπορεί να μετατραπεί από θετική παρουσία σε αρνητική. Είναι, λοιπόν, ζήτημα, καθαρά δικό μας –εννοώ όλων μας- το πως θα τη χρησιμοποιήσουμε. Δεν μπορώ να μην αισθάνομαι ευτυχισμένος που ζω σε μια εποχή όπου η ιατρική, για παράδειγμα, είναι τόσο αποτελεσματική λόγω των τεχνολογικών επιτευγμάτων. Όπως και το ό,τι οι πληροφορίες είναι πλέον κτήμα των πολλών. Υπάρχει όμως ένα κενό, κάτι σαν ζάλη στον τρόπο που συχνά χρησιμοποιούμε την τεχνολογία. Εδώ πρέπει η πολιτεία και οι φορείς της, αλλά και όσοι έχουν συνειδητοποιήσει αυτό το πρόβλημα, να πάρουν μέτρα που θα ενημερώνουν τους ανθρώπους για το πως και πόσο και πότε θα πρέπει η τεχνολογία να χρησιμοποιείται. Τώρα, μέσα σε αυτό το κλίμα, το βιβλίο ασφαλώς και αντιμετωπίζει κάποια προβλήματα, αλλά από την άλλη αυτό είναι που μας προσφέρει
και από τα πιο πολύτιμα πράγματα που μπορούμε να έχουμε για να μην μετατραπούμε από έμψυχα και πνευματικά όντα, σε όντα καταναλωτικά και αναλώσιμα.

Μέσα στα 30 χρόνια πορείας σας στην λογοτεχνία, τι ελπίζεται πλέον και τι απεύχεστε για την συνέχεια;

- Ελπίζω… Αν δεν ελπίζεις δεν δημιουργείς. Και εύχομαι για άλλα 30 χρόνια να συνεχίζω να ελπίζω.


Πιστεύεται ότι η κοινωνία μας έχει όραμα για το πού θέλει να οδηγηθεί ή έχει αφαιθεί και αμφιταλαντεύεται επηρεασμένη από ξενόφερτες τάσεις;

-Δεν είμαι υπέρ μια απομόνωσης των λαών. Άλλωστε η λογοτεχνία φέρνει κοντά ανθρώπους και πολιτισμούς. Αλλά από την άλλη είναι γεγονός πως ζούμε σε μια περίοδο που μια πνευματική θα έλεγα αποικιοκρατία προσπαθεί να ισοπεδώσει τις ιδιαιτερότητές μας. Η Τέχνη γενικά και η λογοτεχνία ειδικότερα μπορεί να αντισταθούνε. Αυτή την αντίσταση προσπαθώ εγώ να υπηρετήσω, χωρίς ούτε μια στιγμή να ξεχνώ πως είμαι και Έλληνας και Πολίτης του Κόσμου συνάμα.


Τι είναι αυτό που έχετε κρατήσει πολύ έντονα στην μνήμη σας μέσα απο τις διηγήσεις των δικών σας για την ζωή στην Σμύρνη; Στις μέρες μας διαπιστώνετε έλλειψη μνήμης;

- Η μνήμη είναι στάση ζωής. Αισθάνομαι Σμυρνιός όχι γιατί έζησα στη Σμύρνη, αλλά γιατί μεγάλωσα με τις αρχές που οι σμυρνιοί γονείς μου είχαν. Μα φοβάμαι πως σήμερα ίσως οι άνθρωποι να μην προλαβαίνουν να αποκτήσουν μνήμη κυτταρική. Όλα γίνονται τόσο γρήγορα και όλοι γρήγορα θέλουμε να ζούμε. Η μνήμη απαιτεί ηρεμία και πάθος. Η μνήμη δεν καταναλώνεται. Αλλά, από την άλλη δεν μπορώ και δεν θέλω –μήτε ως άνθρωπος, μήτε και ως συγγραφέας- να φανταστώ νέες γενιές δίχως μνήμη. Θα ήταν ένας εφιάλτης


Τί κρατάτε από τις αλλεπάλληλες βραβεύσεις του συγγραφικού έργου σας στην Ελλάδα και το εξωτερικό και πότε βιώσατε την μεγαλύτερη επιβράβευση ως λογοτέχνης και ως άνθρωπος;

- Ένα βραβείο είναι μια επιβράβευση του έργου σου. Αλλά δεν είναι αυτό που σε κάνει να γράφεις. Γράφω γιατί έτσι εγώ έχω επιλέξει να επικοινωνώ με τους άλλους, αν θέλετε γράφω για να αφήσω με αυτόν τον τρόπο το αποτύπωμά μου στη ζωή. Γράφω σημαίνει για μένα αναπνέω. Γράφω σημάνει αμφισβητώ τη λήθη και συμφιλιώνομαι με τον θάνατο. Αλλά αυτή η ανάγκη ποτέ δεν τελειώνει… Ή μάλλον τελειώνει, κάποια στιγμή. Μαζί με την ίδια σου την ύπαρξη.


Υπάρχει διαφορά στον τρόπο σκέψης σας κατά τη συγγραφή βιβλίων που απευθύνονται σε παιδιά ή νέους ή ενήλικες;

- Καμιά απολύτως. Οι τεχνικές διαφοροποιούνται, όχι οι σκέψεις.


Ποιό θα είναι το επόμενο συγγραφικό σας έργο που μπορούμε να περιμένουμε;

- Σε λίγες μέρες κυκλοφορεί από τον Πατάκη το μυθιστόρημά μου «Λεβάντα της Άτκινσον». Περιγράφει την κρίση στη σχέση ενός ζευγαριού. Τριάντα τόσα χρόνια μαζί. Με δυο παιδιά –μεγάλα πια. Οικονομικά ανεξάρτητοι. Επιτυχημένοι επαγγελματικά. Ερωτευμένοι... Ερωτευμένοι; Τότε πώς η παρουσία ενός τρίτου μπορεί να τα ανατρέψει όλα;
Οι δυο ήρωές μου επιχειρούν μια επιστροφή στο παρελθόν, μια ματιά στο παρόν. Και ένα κοίταγμα προς το μέλλον.
Και το αύριο θα στηριχτεί όπου στηρίχτηκε το χτες. Σ΄ ένα παιχνίδι;… Ή στο άρωμα μιας κολόνιας που κανείς πια μήτε την αναζητά, μήτε όμως και την πουλάει;
Είναι ένα μυθιστόρημα που αντιτίθεται στη φθορά των σωμάτων και αναζητά συνεχείς ανατροπές συναισθημάτων. Είναι ερωτικό μυθιστόρημα.

(Τη συνέντευξη πήρε η Δώρα Αμαρνατίδου και Δημοσιεύτηκε στην Απογευματινή της Κυριακής, 5/4/2009)

Συνέντευξή μου στο www.artmag.gr

Μάνος Κοντολέων:

«Η μαγεία της λογοτεχνίας είναι η υποκειμενικότητα»


Ο συγγραφέας με το πολυσχιδές έργο, που έχει αναγνωριστεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό εντός και εκτός των ελληνικών συνόρων, τοποθετείται απέναντι στη σημασία της παιδικής ηλικίας, μας ξεναγεί στον λογοτεχνικό του κόσμο και περιγράφει την αμφίδρομη σχέση που αναπτύσσει με τους αναγνώστες. Παράλληλα, καταθέτει την άποψή του για την επιρροή των έργων τέχνης στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου, σχολιάζει το φαινόμενο της επιθυμίας χιλιάδων επίδοξων συγγραφέων να εκδώσουν βιβλίο στη χώρα μας και αναφέρεται στη δημιουργική σχέση του με το διαδίκτυο. Και, εν όψει της κυκλοφορίας του νέου του μυθιστορήματος, επαναφέρει στο προσκήνιο το προσφιλές σ’ αυτόν θέμα του έρωτα, ιδωμένο από διαφορετική σκοπιά αυτή τη φορά…

Το πεζογραφικό έργο σας, όπως και το έργο πολλών σύγχρονων και προγενέστερων διάσημων συγγραφέων και καλλιτεχνών, φέρει το στίγμα της παιδικής ηλικίας. Τι σημαίνει η παιδική ηλικία για εσάς; Θεωρείτε ότι λείπει στις μέρες μας η παιδική ματιά απέναντι στα πράγματα;
-Η παιδική ηλικία είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζεται η προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου. Άρα, μαζί με την εφηβική, είναι πολύ σημαντικές περίοδοι για τον καθένα μας. Αλλά πέρα από αυτό, για κάποιους η δυναμική που υπάρχει μέσα στην παιδική / εφηβική περίοδο συνεχίζει να τους ενεργοποιεί, να επηρεάζει τον τρόπο που ως ενήλικοι βλέπουν και αντιδρούν. Αναφέρομαι στο ξάφνιασμα της πρώτης φοράς, στη μαγεία της ελπίδας, στο πάθος για τον άλλον, μα και στον τρόμο για τους άλλους. Όταν κανείς είναι παιδί και έφηβος, γνωρίζει το τι σημαίνει το πρωτόγνωρο. Ε, για κάποιους, αυτή η αίσθηση του πρωτόγνωρου τούς ακολουθεί και στην ενήλικη ζωή της. Και τότε, πιστέψτε, άλλοτε δημιουργούν κι άλλοτε επαναστατούν. Το νόημα της ζωής το δίνουν οι δημιουργοί και οι επαναστάτες. Αλλά κάτι τέτοια χαρίσματα στις μέρες μας δύσκολα ανθοφορούν. Είναι γιατί θεωρούνται, το καθένα με τον τρόπο του, επικίνδυνα. Η σύγχρονη κοινωνία της κατανάλωσης κάνει το κάθε τι για να τα πνίγει ή –ακόμα πιο αποτελεσματικά- να τα απαξιώνει.

Διερωτάστε σ’ ένα κείμενο διαλόγου με τον εαυτό σας εάν γράφετε από κεκτημένη ταχύτητα ή επειδή δεν τολμάτε να εγκαταλείψετε όσα έχετε κατακτήσει. Έχετε δώσει απάντηση σήμερα σ’ αυτή σας την ερώτηση;
-Όχι. Και μάλιστα κάθε μέρα που περνά, όλο και περισσότερο αναρωτιέμαι. Ολόκληρη η ζωή μου έχει στηθεί πάνω στο γράψιμο. Και είναι δύσκολο, όταν πια δεν είσαι εικοσάρης, να αλλάξεις ριζικά τη ζωή σου. Αλλά από την άλλη, ακόμα και σαν ατολμία να το δω ή σαν συνήθεια, το να γράφεις είναι όμορφο. Εκείνο πάντως που προσπαθώ είναι με κάθε μου νέο βιβλίο να αμφισβητώ τα προηγούμενα –να το διατυπώσω κάπως διαφορετικά : μου αρέσει κάθε φορά να αφήνω τις τεχνικές που έχω κατακτήσει και να παίρνω το ρίσκο να στηριχτώ σε νέες. Ως συγγραφέας, έτσι, δεν γερνώ.

Έχετε δηλώσει πως «οι αναγνώστες μου είναι άνθρωποι που έχω λίγο ή πολύ, ουσιαστικά ή όχι επέμβει στη ζωή τους». Πιστεύετε ότι και ο αναγνώστης από την πλευρά του έχει τη δυνατότητα να εισβάλλει στο μυθιστόρημα, καταθέτοντας τη δική του ερμηνευτική ματιά;
-Ασφαλώς και ναι. Κάθε φορά που ένα λογοτεχνικό κείμενο διαβάζεται και από έναν άλλο αναγνώστη, είναι σα να γράφεται από την αρχή. Ο κάθε αναγνώστης επικοινωνεί μαζί του με τον δικό του τρόπο, τις δικές του προσλαμβάνουσες, τις προσωπικές του εμμονές ή όνειρα. Βέβαια αυτή είναι μια διαδικασία επανα-γραφής της λογοτεχνίας που δεν γίνεται γνωστή, μένει αποκλεισμένη μέσα στη σκέψη και στην ψυχή του αναγνώστη. Η μοναδική φορά που μπορούμε να τη δούμε να κοινοποιείται είναι στην περίπτωση μιας δημόσιας κριτικής αποτίμησης. Αλλά και πάλι, θα πρέπει αυτός ο αναγνώστης που αναλαμβάνει και το ρόλο του κριτικού, να αντιμετωπίζει το έργο όχι σύμφωνα με προκρούστιες διαθέσεις, αλλά με την τάση επικοινωνίας μαζί του. Εξασκώ την κριτική πάνω από τριάντα χρόνια. Ακόμα και οι πιο αυστηρές κρίσεις μου από τη μια κρατούσαν την υποκειμενικότητά τους και από την άλλη εκφράζανε την αναγνώριση προς την κατάθεση ψυχής του ανθρώπου που είχε γράψει το κρινόμενο έργο.

Θεωρείτε ότι ένα λογοτεχνικό έργο, μια ταινία ή ένας πίνακας ζωγραφικής μπορούν να επηρεάσουν καταλυτικά τη ζωή των σύγχρονων ανθρώπων που αντιμετωπίζουν πολλαπλά αδιέξοδα;
-Αυτό θα ήταν το ευκταίο. Αλλά από μόνη της η Τέχνη δεν μπορεί όλα να τα κάνει. Υπάρχει και εκφράζεται μέσα σε ένα πλέγμα και άλλων κοινωνικών εκφράσεων. Οι περισσότερες, σήμερα, από αυτές καλλιεργούν τη χυδαιότητα της κατανάλωσης. Αναρωτιέμαι λοιπόν αν μπορεί να επέμβει καταλυτικά ένα έργο τέχνης στη ζωή ενός σύγχρονου ανθρώπου, όταν αυτός έχει υποστεί επεμβάσεις από την φτήνια που κυριαρχεί στους δρόμους και μέσα στα σπίτια μας. Αλλά περίοδοι κατάπτωσης και άλλες φορές έχουν υπάρξει. Και η Ιστορία μας διδάσκει πως μετά από αυτές τις περιόδους ήρθαν άλλες που φέρανε την ανάταση. Ελπίζω, λοιπόν… Άλλωστε αν δεν είχα ελπίδα, δεν θα ζούσα και δεν θα έγραφα.

Ποια χαρακτηριστικά πρέπει να διαθέτει ένα σύγχρονο παραμύθι για να συγκινήσει τα παιδιά, τα οποία στις μέρες μας δομούν την ταυτότητά τους μέσα στις αναπαραστάσεις ενός οπτικού πολιτισμού;
-Είμαι ίσως ο μόνος Έλληνας συγγραφέας που έχει καταθέσει τόσα διαφορετικά είδη της λογοτεχνίας. Παραμύθια, μικρές ιστορίες, διηγήματα για παιδιά, μυθιστορήματα για νέους, αλλά και μυθιστορήματα, διηγήματα και θεατρικά για ενήλικες. Αυτό δύσκολα έχει γίνει αποδεκτό. Δεν μπορεί να γίνει, φαίνεται, κατανοητό πως είναι δυνατόν ο ίδιος άνθρωπος από τη μια να γράφει π.χ. για έναν χιονάνθρωπο που δεν ήθελε να λιώσει και από την άλλη για τον τρόπο σκέψης ενός ευνούχου. Λοιπόν, εγώ από τη δικιά μου μεριά δεν καταλαβαίνω γιατί κάτι τέτοιο δεν μπορούν να το κάνουν κι άλλοι, πολλοί συγγραφείς. Περιστοιχίζομαι από ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και με όλους θέλω να επικοινωνώ είτε μέσα στην καθημερινότητά μου, είτε μέσα από τα γραπτά μου. Και πάντα εκφράζομαι με το ίδιο συγγραφικό ήθος, το οποίο μπορεί να διαθέτω. Και πάντα αναρωτιέμαι αν μέσα από τα γραπτά μου θα καταφέρω να επικοινωνήσω με τους αναγνώστες που το καθένα από αυτά απευθύνεται. Αν έχουν αλλάξει οι προσλαμβάνουσες του παιδιού, το ίδιο αλλάζουν και οι προσλαμβάνουσες των ενηλίκων. Αλλά και οι δικές μου δεν αλλάζουν κι αυτές; Διαφορετικά έγραφα το 1979 και διαφορετικά γράφω το 2009.

Υπήρξαν πραγματικά γεγονότα της προσωπικής σας διαδρομής, εγγεγραμμένα μέσα σας, τα οποία ξεπήδησαν απρόσκλητα στο μυθιστορηματικό σας έργο;
-Κάθε φορά και σε κάθε γραπτό μου έρχονται απρόσκλητα, όπως λέτε, γεγονότα της προσωπικής μου διαδρομής. Μπορεί κάποια από αυτά να χαρακτηρίζουν όλο το έργο, μπορεί κάποια άλλα να περνούν μέσα σε ασήμαντες λεπτομέρειες και μόνο εγώ να τα αναγνωρίζω. Εκείνο που βασικά πιστεύω είναι πως ο κάθε συγγραφέας άσχετα για ποιο θέμα γράφει, στην ουσία μιλά για τον εαυτό του. Ακόμα κι αν κάτι αποκρύπτουμε, ακόμα και τότε πάλι για στον εαυτό μας αναφερόμαστε, αφού δικό του κομμάτι αποκρύπτουμε. Η μαγεία της λογοτεχνίας είναι η υποκειμενικότητα. Η υποκειμενικότητα του συγγραφέα έρχεται να συναντηθεί με την υποκειμενικότητα του αναγνώστη.

Πώς σχολιάζετε το φαινόμενο της αποστολής χιλιάδων χειρογράφων στους εκδοτικούς οίκους κάθε χρόνο, καθώς είναι πολλοί οι νέοι άνθρωποι που επιθυμούν να εκδώσουν βιβλίο σήμερα;
-Ναι με έχει προβληματίσει. Ερμηνεύω το φαινόμενο ως μια έκφραση της μοναξιάς του σημερινού ανθρώπου που μέσα από τη γραφή προσπαθεί να συμφιλιωθεί με τα αδιέξοδά του. Από την άλλη πάλι, καθώς διαπιστώνω τη χαμηλή ποιότητα των περισσοτέρων από αυτές τις προσπάθειες, σκέφτομαι πως καθώς τόσο «ευκολοδιάβαστα» μυθιστορήματα έχουν βρει εκδότη, είναι φυσικό να υπάρχουν πάρα πολλοί που θεωρούν τη λογοτεχνία ως μια εύκολη υπόθεση. Όταν δεν έχεις να αναμετρηθείς με έναν Καραγάτση ή έναν Παπαδιαμάντη, αλλά με την κάποια κυρία ή κάποιον κύριο που «πουλά» μερικές χιλιάδες αντίτυπα, είναι φυσικό να πιστεύεις πως η λογοτεχνική γραφή δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια παράθεση γεγονότων, άντε και κάποιων συλλογισμών εύκολων και ανώδυνων. Και πως έτσι κι εσύ στρώσεις κ…., την επόμενη χρονιά θα γίνεις πλούσιος και διάσημος. Φαινόμενο, λοιπόν, ή υπαρξιακού αδιεξόδου ή αχαλίνωτης κερδοσκοπίας.

Η σχέση σας με το διαδίκτυο είναι πολύχρονη και εξαιρετικά δημιουργική. Τι μπορεί να προσφέρει το διαδίκτυο σ’ έναν συγγραφέα σήμερα;
-Επικοινωνία και ελευθερία. Σου δίνεται η ευκαιρία να επικοινωνείς με περισσότερους ανθρώπους και η ελευθερία να δημοσιοποιείς την άποψή σου χωρίς την μεσολάβηση κάποιου άλλου. Αλλά όπως όλα, έτσι και το διαδίκτυο έχει και αρνητικά στοιχεία. Συχνά η επικοινωνία χάνεται μέσα στην πληθώρα των πληροφοριών. Και πολλές φορές η ελευθερία μετατρέπεται σε ασυδοσία. Προσωπικά χρησιμοποιώ αυτή τη νέα δυνατότητα. Έχω μια προσωπική ιστοσελίδα και δυο ιστολόγια. Παράλληλα χρησιμοποιώ τις δυνατότητες που μου δίνει το διαδίκτυο για επικοινωνία – τόσο επαγγελματική, όσο και προσωπική. Και βέβαια από το γραφείο μου αισθάνομαι πως μπορώ να μάθω τα πάντα. Ξέρω πως ακόμα είμαστε στην αρχή μιας μεγάλης επανάστασης στο χώρο της επικοινωνίας και αφήνω τον εαυτό μου να ξαφνιάζεται ως ένα παιδί που του έχουν χαρίσει ένα νέο παιχνίδι.

Το επόμενο ερωτικό μυθιστόρημά σας με τίτλο «Λεβάντα της Άτκινσον» θα κυκλοφορήσει μέσα στον Απρίλιο από τις εκδόσεις Πατάκη. Μιλήστε μας για το θέμα του «ώριμου έρωτα», της φθοράς του γάμου και της καταλυτικής παρουσίας του τρίτου προσώπου, με το οποίο καταπιαστήκατε.
-Το 2005 κυκλοφόρησε το θεατρικό μου έργο Η Τέταρτη Εποχή. Ήταν το πρώτο θεατρικό έργο που έγραφα –και μέχρι σήμερα το μόνο– και ο βασικός λόγος που με έκανε να θελήσω να ασχοληθώ με αυτό το λογοτεχνικό είδος, ήταν η διάθεσή μου να πειραματιστώ και σε άλλες φόρμες αφήγησης. Έχω διαβάσει πολλά θεατρικά έργα και έχω παρακολουθήσει πολλές θεατρικές παραστάσεις. Και πάντα αναρωτιόμουν ποιες μπορεί τάχα να είναι οι τεχνικές αφήγησης ενός θεατρικού συγγραφέα, που εντελώς διαφέρουν από εκείνες ενός πεζογράφου. Ο θεατρικός συγγραφέας χρησιμοποιεί βασικά και μόνο τον διάλογο και μέσα από αυτόν πλάθει τους χαρακτήρες του. Ο πεζογράφος έχει περισσότερα όπλα αφηγηματικών τεχνικών που μπορεί να ενεργοποιήσει. Αν και Η Τέταρτη Εποχή ως θεατρικό έργο έχει ξεκάθαρους ήρωες, εγώ αισθανόμουνα πως δεν τους είχα εξαντλήσει. Πιο σωστά: ήθελα να χρησιμοποιήσω αυτήν την παντοδυναμία του πεζογράφου, της οποίας ένα μεγάλο μέρος ο θεατρικός συγγραφέας το μεταβιβάζει στον σκηνοθέτη και τους ηθοποιούς.
Έτσι αποφάσισα να γράψω ένα μυθιστόρημα που θα αφηγείται την ίδια ιστορία, αλλά με άλλο τρόπο. Και το ονόμασα Λεβάντα της Άτκινσον. Το χαρακτηρίζετε ως ερωτικό μυθιστόρημα. Δεν θα διαφωνήσω μαζί μας. Άλλωστε, εδώ και χρόνια με απασχολεί ο έρωτας στις διάφορες μορφές με τις οποίες εκφράζεται, ως μνήμη παιδική (Ερωτικές ιστορίες μιας παιδικής ηλικίας), ως μνημονική ζήλια (Αποφάσισα να σκοτώσω τον Ερμόλαο), αλλά και το πώς συνδυάζεται με την εξουσία (Ιστορία Ευνούχου), ή το πώς συνδέεται με τις κοινωνικές αλλαγές (Ερωτική Αγωγή), κι άλλοτε πάλι πώς παρουσιάζεται μέσα στην καθημερινότητα (Σχεδόν Έρωτας). Τώρα θέλησα να τον δω ως καταλυτικό στοιχείο στις διαπροσωπικές σχέσεις. Η Λεβάντα της Άτκινσον είναι ένα μυθιστόρημα φθοράς του έρωτα, όσο και επαναπροσδιορισμού του. Ακριβώς όπως είναι, μα και πρέπει να είναι, η ερωτική σχέση δυο ανθρώπων που τους συντροφεύει από τη νεότητά τους έως την ωριμότητά τους.

(Τις ερωτήσεις τις έκανε η κ. Ειρήνη Σπυριδάκη)

Τα νέα μου...

Δυο ιστορίες που ρωτάνε


Ένα από τα πιο ...παράξενα βιβλία μου, που εντελώς απρόσμενα αγαπήθηκε από αναγνώστες διαφορετικών ηλικιών και που μου χάρισε μερικές πολύ εσωτερικές εκμυστηρεύσεις εκ μέρους τους.
Τώρα με νέες εικόνες της Έφης Λαδά, είναι έτοιμο να ξεκινήσει μια νέα πορεία...
Το κορίτσι με το κόκκινο μπαλόνι που σε κανενα δε λέει το ονομά του και το αγόρι με τα παράξενα δώρα και το πολύτιμα δώρα, είναι από τους πιο ιδιόμορφους ήρωες μου.


*********************************

Ο χαρταετός της Σμύρνης

Ένα διήγημά μου, γραμμένο πριν από δέκα περίπου χρόνια, τώρα κυκλοφορεί σε μια αυτοτελή έκδοση.

Πρόκειται για μια ιστορία που από τη μια συνδέει τη Σμύρνη και την καταστροφή της και από την άλλη ένα σύγχρονο γεγονός που έχει συμβεί στο Άμστερνταμ.

Συνδετικός κρίκος οι διοργανώσεις των Ολυμπιακών Αγώνων, άλλοτε και τώρα.

Μετά από δέκα χρόνια, το ξανάγραψα -τώρα τελευταία έχω ανακαλύψει τη χαρά να επανακάμπτεις σε παλαιότερα κείμενά σου και να τους δίνεις μια πιο... ώριμη, ας πούμε, διάσταση.

Με ρωτήσανε...

Ποιο βιβλίο διαβάσατε πρόσφατα και σας άρεσε; Γιατί;

Διαβάζω πολύ και πολλά βιβλία. Διαβάζω δίχως σύστημα… Αφήνομαι στις τυχαίες επιλογές. Με αυτόν τον τρόπο όμως -και όταν βρεθεί το όμορφο βιβλίο, αυτό που θα με ενθουσιάσει- η χαρά για την ανακάλυψή μου έχει κάτι το απρόσμενο. Έτσι πρόσφατα βρέθηκα να διαβάζω ένα μυθιστόρημα που είχε ξεχαστεί για χρόνια σε κάποιο ράφι της βιβλιοθήκης μου. Είναι "Ο Νοέμβριος" του Γκουστάβ Φλομπέρ. Από τα νεανικά έργα αυτού του μεγάλου μυθιστοριογράφου, αλλά που έχει μια δύναμη πολύ πιο μεγάλη από άλλα κείμενα συγγραφέων με πολυετή πείρα. Το πώς ο έρωτας εκφράζεται μέσα από την εποχή του, το θέμα του. Και για προσωπικούς λόγους (συχνά κι εμένα με απασχολεί μια τέτοια σχέση -έρωτα και εποχής) το διάβασα με πολύ ενδιαφέρον.

Ποια η σχέση σας με το βιβλίο ως αναγνώστης;

Σχέση καθημερινής συνήθειας και μοναδικού πάθους. Θα μπορούσα ίσως να φανταστώ τον εαυτό μου να μην γράφει. Αλλά με τίποτε δεν μπορώ να σκεφτώ πως θα ήταν η ζωή μου αν δεν διάβαζα. Η πράξη της ανάγνωσης σχεδόν μηχανική –όπως η αναπνοή.

Συνήθως ένας συγγραφέας μιλά για το πιο πρόσφατο βιβλίο του. Αλλά προτού αρχίσουν να σας ρωτάνε για τη "Λεβάντα της Άτκινσον" που κυκλοφορεί σε ένα μήνα περίπου, θα θέλαμε να θυμηθείτε και να μας πείτε λίγα για το προηγούμενό σας μυθιστόρημα

Η "Ερωτική Αγωγή" είναι ένα μυθιστόρημα πολιτικό, κοινωνικό και ερωτικό. Κάποιοι το χαρακτήρισαν ως ένα τολμηρό τρόπο ανάγνωσης του 20ου αιώνα, αυτού του αιώνα των μεγάλων ιδεολογιών και των επίσης μεγάλων διαψεύσεων.
Προσπάθησα μέσα από την καταγραφή της πορείας του έρωτα προς τον ερωτισμό και στη συνέχειά στην καταβύθιση του στον ηδονισμό, να κάνω μια ανάγνωση πολιτικών, πολιτιστικών, κοινωνικών γεγονότων που συνέβησαν κατά τη διάρκεια του αιώνα που πριν από λίγο αποχαιρετήσαμε.
Η μυθιστορηματική του πλοκή ξεκινά από τους οίκους ανοχής των Ιωαννίνων κάπου γύρω στα 1910 και καταλήγει στις ιστοσελίδες των ερωτικών κόμβων του Internet του τέλους της εκατονταετίας.
Ένας πατέρας και ένας γιος τα κεντρικά πρόσωπα…. Δίπλα τους κάποιες γυναίκες. Νομίζω πάντως ότι η "Ερωτική Αγωγή" είναι ένα μυθιστόρημα πρωτίστως πολιτικό. Μα πολλοί από τους αναγνώστες το θε΄ρησαν και ως ένα από τα πλέον ερωτικά μυθιστορήματα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.

Ποια η σχέσης σας με τους ήρωές σας; Πώς τους επιλέγετε;

Δεν ξεκινώ ένα βιβλίο έχοντας κατά νου κάποιο πρόσωπο που θα είναι ο βασικός χαρακτήρας. Το θέμα είναι αυτό που με κάνει να επιλέγω τα πρόσωπα εκείνα που με πλέον αποτελεσματικό τρόπο θα το υπηρετούν. Αλλά από ένα σημείο και μετά, όλα αυτοί οι χαρακτήρες λες και ανεξαρτητοποιούνται και εγώ απλώς παρακολουθώ τις αντιδράσεις τους, τις πράξεις τους… Προσπαθώ και να τους κατανοήσω και να τους κατασκοπεύσω.

Ich Bebe

Θανάσης Τριαρίδης

«Ich Bebe - όταν οι αμαξάδες μαστιγώνουν τ΄ άλογα»

Εκδόσεις Τυπωθήτω

"… Το γράφει η μητέρα στον Φραντς Όβερμπεκ:
Όταν τον χάιδευε και τον ρωτούσε αν την αγαπά
αυτός επίμονα απαντούσε Ich bebe αντί για Ich liebe-
τρέμω αντί για αγαπώ."
Αυτά για τις τελευταίες στιγμές του Νίτσε γράφει ο Θανάσης Τριαρίδης στο τελευταίο του βιβλίο που αποφάσισε να κυκλοφορήσει σε έντυπη μορφή (στο διαδίκτυο είχε αναρτηθεί πριν από ένα περίπου χρόνο, όπου και υπάρχουν και όλα τα άλλα –ανέκδοτα και μη- έργα του θεσσαλονικιού συγγραφέα)
Και με τη φράση αυτή –Ich bebe- το τιτλοφορεί… Γιατί όπως ο ίδιος δηλώνει:
Έτσι, λοιπόν, κι εγώ: Ich bebe.
Μέσα στη νύχτα.
Ο Τριαρίδης είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα λογοτεχνική παρουσία τα τελευταία δέκα χρόνια.
Πρωτοπαρουσιάζεται το 2000 με ένα πολυσέλιδο και ιδιαιτέρως παγανιστικό μυθιστόρημα. Συνεχίζει με τέσσερις νουβέλες που δίνουν μια βαλκανική άποψη του μαγικού ρεαλισμού. Ακολουθούν τέσσερα δοκιμιακής μορφής κείμενα για μεγάλους ζωγράφους, ένα πεζογράφημα που επανατοποθετεί πολιτικά την ιστορία της Αϊντας και του Ρανταμές, μια συλλογή δοκιμίων κοινωνικών αντιρρήσεων, ένα ακόμα δοκίμιο για τον Ντοστογιέφσκι.
Κορυφαία στιγμή «Τα μελένια λεμόνια» - ‘αιρετικά ιερή’ σάγκα για τη θεϊκή διάσταση της σεξουαλικότητας. Και τώρα το «Ich bebe» -μια συλλογή κειμένων που άλλοτε θυμίζουν ιδιότυπα διηγήματα κι άλλοτε ποιήματα που έχουν ενδυθεί τη φόρμα της πεζογραφίας.
Σε όλα αυτά τα έργα τα κύρια στοιχεία που τα διαπερνούν είναι ένας απόλυτος ανθρωπισμός, μια υπεράσπιση της μη – βίας και η προβολή της ηθικής διάστασης που διαθέτει η ελεύθερη έκφρασης της σεξουαλικότητας.
Αλλά και σε όλα υπάρχει από τη μια η ενσάρκωση της υπέρτατης λογοτεχνικότητας και από την άλλη η βαθιά γνώση του δυτικού πολιτισμού.
Με άλλα λόγια, ο Τριαρίδης δύσκολα κατατάσσεται –πεζογράφος, δοκιμιογράφος, στοχαστής; Θα έλεγα όλα μαζί. Και γι αυτό τον θεωρώ ως την πλέον σημαντική, σήμερα, παρουσία, στα ελληνικά γράμματα.
Και ασφαλώς αγνοημένη από την κρατούσα και τρέχουσα κριτική στα ποικίλα ΜΜΕ.
Ενοχλεί; Δυσαρεστεί; Προκαλεί; Γκρεμίζει; Επανατοποθετεί; Ο κάθε αναγνώστης των έργων του ίσως επιλέξει το ένα ή το άλλο. Αλλά δεν τον προσπερνά –αυτό δεν γίνεται. Γίνεται, όμως, να κάνει πως δεν τον είδε… Η τακτική της στρουθοκαμήλου φαίνεται πως είναι –σε κάποιους- βολική.
Ομολογώ πως είναι δύσκολα να γράψεις για ένα βιβλίο του. Δύσκολο να το περιγράψεις. Μέσα σε λίγες ή πολλές σελίδες υπάρχουν χίλια όσα θέματα και άλλες τόσες θέσεις και στάσεις και απόψεις.
Όπως εδώ, στο «Ich bebe».
Υπάρχουν κείμενα που σαρκάζουν την υποταγή στο όποιο θεϊκό –«Μα σαν ήρθε η σειρά του / κι έσκυψε να φιλήσει την εικόνα, / σκέφτηκε πως φιλάει εκείνα τα βυζιά, / σκέφτηκε πως φιλάει τους βύζαντες της Βανέσας.
Κείμενα που φωτίζουν με άλλη ματιά προσωπικότητες όπως αυτές του Νίτσε ή του Καβάφη – «Σφόδρα δυσαρεστήθηκαν οι θαυμαστές / από τα λόγια της αμόρφωτης της γυναικούλας / ιδίως εκείνο το ‘λιανή ελπιδούλα’ τους εξόργισε / άκου λιανή ελπιδούλα’ ο Δάσκαλός τους… Πεζογραφήματα που ξαναδιαβάζουν την ιστορία – Κι έσφιγγε ο κλοιός γύρω από την πόλη/ θερίζονταν οι Τούρκοι κι οι Εβραίοι απ΄ τον τύφο / και γύρευαν εις μάτην να κάμουνε καπάκι με τους Έλληνες / να δώσουνε λεφτά και να γλυτώσουν τις ζωές τους . Κείμενα που καταγγέλλουν, άλλα που συμπάσχουν με τον κάθε κατατρεγμένο – Το ξέρει ο καθένας: παντού γεννιούνται τα παιδιά των απελπισμένων, κι άλλα που προτρέπουν σε μια ενδοσκόπηση και σε μια συνειδητοποίηση –Τι υπάρχει μέσα σε ένα όνομα; Εμείς. Κλειδώνουμε την πόρτα. Ανοίγουμε την ένταση στην τηλεόραση. Βάζουμε στο βραστήρα τα μπιμπερό του μωρού. Στα νεκροταφεία του Καΐρου βραδιάζει. Καληνύχτα.
Όλα μαζί συνθέτουν ένα βιβλίο που διαθέτει αυτό που νομίζω κανείς πρέπει να αναζητά από την καλή, τη μεγάλη λογοτεχνία –αισθητική και ανατροπή.
Αλλά ο Τριαρίδης με όλα του τα κείμενα, προσφέρει και μια άλλη διάσταση σε ότι κάποιος θα μπορούσε να θεωρήσει ως προφίλ νεοέλληνα δημιουργού – μια νότα αναγεννησιακής καταβολής. Η ελληνική του ταυτότητα είναι εμφανής και δεδηλωμένη. Αλλά μέσα από τη βιωμένη γνώση του δυτικού πολιτισμού που διαθέτει, καταφέρνει να δει το ελληνικό στοιχείο ως μέρος (αρχικό ή ενδιάμεσο –δεν έχει και τόση σημασία) της ευρωπαϊκής κουλτούρας, έτσι όπως αυτή θεμελιώθηκε από τους μεγάλους του διδασκάλους – τον Τζιότο, τον Μιχαήλ Άγγελο, τον Τζιορντάνο Μπρούνο.
Και με αυτή τη ματιά, πλέον, προσεγγίζει τον Καβάφη, θητεύει στον Πρίμο Λέβι και υποτάσσεται στον Ντοστογιέφσκι.
Αν κάποιος θελήσει να χρησιμοποιήσει ένα μεγενθυτικό φακό και με αυτόν πλέον να ψαχουλέψει τις δομές των λογοτεχνικών κειμένων του Τριαρίδη, ασφαλώς και θα βρει υπόνοιες επαναλήψεων, στιγμές χαλάρωσης, ακόμα και νοηματικές ακροβασίες, σίγουρα προκλητικές ακρότητες. Αλλά τα έργα που γράφονται με πάθος πρέπει και με πάθος να διαβάζονται –ή πιο σωστά: τα έργα που διακηρύσσουν την ελεύθερη σκέψη, με διάθεση αναγνωστικής -και όχι μόνο- απελευθέρωσης αξίζει να αναγιγνώσκονται.
Άλλωστε και ο ίδιος ο Τριαρίδης μια τέτοια σχέση με τον αναγνώστη του επιδιώκει να δημιουργήσει, γι αυτό και ως προμετωπίδα του βιβλίου του έχει την προτροπή – ρίξτε μια ροχάλα σε κάθε προστακτική αυτού του βιβλίου.

(Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΔΙΑΒΑΖΩ, τεύχος Μαρτίου 2009)

Δούρειος Άνεμος

Αλεξάνδρα Μητσιάλη

«Δούρειος Άνεμος»
Εκδόσεις Νεφέλη

Αν ένας άνδρας θέλει να γνωρίσει τον εσωτερικό κόσμο των γυναικών με όσο πιο τεκμηριωμένο και πλουραλιστικό τρόπο γίνεται, δεν έχει παρά να διαβάσει καλά λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα από γυναίκες με ηρωίδες γυναίκες.
Αυτό δε σημαίνει πως και οι άνδρες συγγραφείς δεν έχουν δώσει –μα και δίνουν- ιδιαιτέρως εύστοχα πορτραίτα γυναικών (να θυμίσω τον Φλωμπέρ και την μαντάμ Μποβαρύ, τον Μένη Κουμανταρέα και την Κυρία Κούλα), αλλά σίγουρα μια ταλαντούχος γυναίκα καταθέτει απόψεις που βρίσκονται πιο κοντά στους τρόπους με τους οποίους οι γυναίκες σκέφτονται, αισθάνονται, πράττουν και αντιδρούν.
Η Αλεξάνδρα Μητσιάλη με ένα έως τώρα μυθιστόρημα και λίγα βιβλία για παιδιά, κυκλοφόρησε το σπονδυλωτό μυθιστόρημα «Δούρειος Άνεμος» -μια συλλογή, στην ουσία από τέσσερις νουβέλες που η κάθε μιας τους έχει να κάνει με μια περίοδο της ζωής και μιας άλλης γυναίκας.
Βέβαια και οι τέσσερις κεντρικές ηρωίδες έχουν κάποια κοινά στοιχεία, που δικαιολογούν τη συνύπαρξη τους μέσα στο ίδιο βιβλίο.
Το πρώτο στοιχείο –το πλέον εικονογραφικό- είναι ένα μπαράκι, όπου και οι τέσσερις συχνάζουν, χωρίς όμως ποτέ να γνωριστούν και να επικοινωνήσουν.
Το δεύτερο κοινό στοιχείο είναι οι ηλικίες τους. Όλες τους γυναίκες γύρω κάπου λίγο πριν τα σαράντα τους χρόνια.
Και το τρίτο κοινό τους στοιχείο είναι… οι άνδρες. Οι άνδρες είτε ως παρουσία είτε ως απουσία.
Αλλά και στις δυο περιπτώσεις, οι τέσσερις γυναίκες ζούνε κάτω από τη σκιά των ανδρών –παρόντων ή απόντων.
Και νομίζω πως αυτό το τρίτο κοινό στοιχείο, είναι και που δίνει το βασικό στίγμα όλης της συλλογής.
Οι άνδρες έχουν προδώσει τις γυναίκες. Και η προδοσία τους τις έχει τραυματίσει –σε κάποιες περιπτώσεις τις έχει και ψυχικά στειρώσει.
Η Λουκία με τις κοινωνικές ευαισθησίες είχε επιλέξει την προστασία ενός μεγαλύτερού της εραστή, που όμως όταν αυτός της αφήνει εκείνη δεν τολμά να αποφασίσει να πάρει τις ευθύνες της ζωής της –στην ουσία να ενηλικιωθεί – και να σταθεί δίπλα σε ένα συνομήλικό της.
Η Αφροδίτη ξέρει πως ο άντρας της την απατά, αναζητά προφάσεις για να αποδεχτεί την συνέχιση της παρουσίας της δίπλα του άλλοτε στο παρελθόν τους κι άλλοτε στα παιδιά τους.
Η Αρίστη καταλογίζει την αποτυχία μιας ολόκληρης ζωής στη μητέρα της και κρατά έξω από τη ζωή της την όποια αρσενική παρουσία, ακριβώς γιατί ποτέ δεν μπόρεσε να βρει μια που θα μπορούσε να την εμπιστευθεί.
Η Λία έχει επιλέξει να ζει στη σκιά ενός παντρεμένου και η ηθική της την εμποδίζει να βγει στο προσκήνιο της ζωής του, ακριβώς γιατί μια τέτοια της τάση αυτόματα θα οδηγούσε μια άλλη γυναίκα στο παρασκήνιο.
Όλες τους ζούνε στη Θεσσαλονίκη, είναι μεσοαστές, συχνάζουν στο μπαρ ‘Ανεμόεσσα’ και όλες τους δεν τολμούν να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους.
Η Αλεξάνδρα Μητσιάλη πλησιάζει την κάθε μια τους με πολύ μεγάλη αγάπη, τις κατανοεί, θέλει να τους συμπαρασταθεί, αλλά αυτές λες και την όποια συμπαράσταση την αρνιούνται. Γιατί ξέρουν πως το πρόβλημα τους μόνο οι ίδιες μπορούν να το λύσουν. Μα δεν θα το κάνουν, γιατί όπως λάθος έως τη μέχρι τώρα ζωή τους επέλεξαν το αρσενικό, με το ίδιο λάθος θέλουν και να συνεχίζουν να ζούνε.
Οι γυναίκες όσο κι αν έχουν βγει στους κοινωνικούς στίβους, πάντα αναζητούν τον άνδρα για να αυτοπροσδιοριστούνε.
Αδιέξοδα, χαμένα όνειρα και χρόνια και έρωτες που ακόμα κι όταν εκφράζονται το κάνουν για λίγο –όσο αντέχουν το Βαρδάρη να φυσά και να ανακατεύει μαλλιά και συναισθήματα.
Η Αλεξάνδρα Μητσιάλη κατανοεί τις τελικές τους αποφάσεις, σχεδόν τις δικαιολογεί με όλη την ιδιοτελή της φυλετική ταυτότητα. Μπαίνει στο «πετσί» της κάθε ηρωίδας της, ψυχαναλύει σε βάθος, κοιτά τον κόσμο με τα μάτια της κάθε μιας τους. Μιλά ξεχωριστά τις γλώσσες τους.
Ένα βιβλιο γραμμένο από γυναίκα για τις γυναίκες.
Πολύ ενδιαφέρον έχει και η ανάγνωσή του και από άνδρα αναγνώστη.
Αν κάποιος θέλει να υποστηρίξει την ύπαρξη ‘γυναικείας λογοτεχνίας’ , τότε «Ο Δούρειος Άνεμος» του προσφέρει μια πολύ καλή στήριξη.

Πολύ προσωπικά

Αν όλα έρθουν "κατ΄ευχήν", μέσα στο 2009 θα κυκλοφορήσουν πέντε τίτλοι με το όνομά μου στο εξώφυλλο τους.

1. Το μυθιστόρημα 'Λεβάντα της Άτκινσον'

2. Η συλλογή παραμυθιών 'Πολύτιμα Δώρα'

3. Το διήγημα 'Ελίτσα ή Παπαρούνα;'

3. Η μικρή ιστορία 'Καλέ πνίγομαι!'

4. Το παραμύθι 'Εγώ και το ρομπότ μου'

Τρία από αυτά τα θεωρώ ως βασικούς σταθμούς στη συγγραφική μου πορεία -ας μου επιτρέψετε να μη αποκαλύψω ποια.

Άλλωστε η πορεία ενός συγγραφέα -και μάλιστα κάποιου που εκδίδει συχνά- είναι φυσικό να έχει σταθμούς κομβικούς, όπως και άλλους όπου απλώς γίνεται ένας ανεφοδιασμός των εμπνεύσεων και των τεχνικών του.

Βέβαια, πολύ συχνά τα έργα εκείνα που ο ίδιος ο συγγραφέας τα ξεχωρίζει από τα άλλα του, είναι και εκείνα που λιγότερο αγάπησε το κοινό του.

Οι εκλεκτικές συγγένειες διαφέρουν.

Αλλά, καθώς περιμένω τα νέα μου αυτά βιβλία να δούνε το φως της δημοσιότητας και παρ΄ όλα που, όπως είπα, τρία από αυτά τα θεωρώ ιδιαιτέρως σημαντικά (το καθένα και για άλλους λόγους), εγώ είμαι μέσα στην ιδιότυπη εκείνη αγωνία που συνοδευει την αρχή κάθε νέας συγγραφικής προσπάθειας.

Έχω ξεκινήσει ένα μυθιστόρημα -'Ανίσχυρος άγγελος' ο προσωρινός ¨(;) τίτλος του.

Και ανιχνεύω τις συνθήκες, αναζητώ τους χαρακτήρες, ψάχνω τις τεχνικές αφήγησης.

Ξέχασα, λοιπόν, αυτά που μόλις πριν από λίγους μήνες με την ίδια ένταση και αγωνία με απασχολούσαν;

Όχι, βέβαια. Αλλά νομίζω πως γνωρίζω το μέλλον τους.

Είμαι σίγουρος για το ποια από αυτά θα αγαπηθούνε από τους αναγνώστες, μπορώ να φανταστώ τη σιωπή που θα τα περιβάλλει από την "επίσημη" κριτική. Και πάντα κρατώ μέσα μου μια γνώση που με ζεσταίνει -κάποιοι αναγνώστες θα επικοινωνήσουν νοερά μαζί μου, μέσα από τους ήρωες μου και τα πάθη τους... Κάποιο αναγνώστες -λίγοι και άγνωστοι* για μένα εκλεκτοί.

Το έχω πια ξεκαθαρίσει -γράφω για τον εαυτό μου. Αλλά ακριβως επειδή για ένα τόσο υποκειμενικό λόγο γράφω, γι' αυτο και τα κείμενά μου επικοινωνούν με την υποκειμενικότητα κάποιων αναγνωστών μου.

Άλλωστε κι εγώ ένας τέτοιος υποκειμενικός αναγνώστης άλλων συγγραφέων είμαι.

Πολύ προσωπικά όλα αυτά, της σημερινής ανάρτησης (post)...

Δεν είναι ερεθιστικό, όμως, να ξεγυμνώνεσαι μπροστά σε ανθρώπους που ποτέ δε θα γνωρίσεις;

Μια διάσταση κι αυτή της επικοινωνίας μέσα από ιστολόγια.

Καλή μέρα σας...