Στο street Radio η Eleftheria Kambouroglou

Ο Μάνος Κοντολέων δεν έχει μόνο λυρική γραφή, αλλά και τη διορατικότητα και την ευαισθησία να πραγματεύεται στα μυθιστορήματά του, εύθραυστα θέματα της εφηβείας. Εκεί όπου υπάρχει λογοτεχνικό κενό ανάμεσα στα παιδικά βιβλία και σε αυτά των ενηλίκων, η νεανική λογοτεχνία βρίσκει τη φωνή της μέσα από την πένα του. Το «Τρίποντο και Πιρουέτα» αγγίζει ένα ιδιαίτερα βαθύ και ακανθώδες ζήτημα σε σχέση με τα προηγούμενα έργα του: τη σεξουαλική αναζήτηση των εφήβων, τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται, τη διαφορετικότητα και τον τρόπο που την προσλαμβάνουν οι άλλοι, αλλά και την εσωτερική δύναμη που χρειάζεται να διαθέτει ένας νέος για να εδραιώσει την υπόστασή του, όποια κι αν είναι αυτή, κόντρα στο ρεύμα. Με τόλμη, ρεαλισμό και λεπτότητα προσεγγίζει κοινωνικά θέματα μέσα από τα βιβλία του, φωτίζοντας τις εσωτερικές αναζητήσεις, τις ανασφάλειες και τη δύσκολη πορεία των εφήβων προς την ενηλικίωση. Με το βραβευμένο «Η μάσκα του Καπιτάνο» (Κρατικό Βραβείο Εφηβικού – Νεανικού Λογοτεχνικού 2022) εστιάζει στην ενδοοικογενειακή αποξένωση, την ανασφάλεια και τον εκφοβισμό. Οι οικογενειακές σχέσεις μπαίνουν στο στόχαστρο της γραφής του και στα έργα του «Ο αδερφός της Ασπασίας» και «Μάσκα στο φεγγάρι», το οποίο τιμήθηκε επίσης με το Κρατικό βραβείο το 1997. Το παλαιότερο (1989) «Το ταξίδι που σκοτώνει» μιλάει ανοιχτά για τη μάστιγα των ναρκωτικών. Στο «Ροκ Ρεφρέν» (1999) μπαίνουν στο μικροσκόπιο η ροκ κουλτούρα, ο έρωτας και η ανάγκη των νέων να χαράξουν τη δική τους πορεία, μακριά από τις οικογενειακές και κοινωνικές επιταγές. Σε αυτά τα διλλήματα επανέρχεται και στο τελευταίο του βιβλίο, βουτώντας κατευθείαν στον πυρήνα των σύγχρονων εφηβικών ανησυχιών. Δύο έφηβοι ο Κλείτος και ο Αλέξανδρος, φαινομενικά διαφορετικοί συναντιούνται σε μια επαρχιακή πόλη. Κουβαλούν απώλειες και οικογενειακά προβλήματα, ενώ βρίσκονται μπροστά στην πρόκληση μιας νέας αρχής, στο καινούριο τους σχολείο. Ο Κλείτος προέρχεται από οικογένεια μουσικών. Πιάνο, κιθάρα, τραγούδια, σαξόφωνο. Νότες που γεμίζουν τη ζωή του. Ένα παιδί μάλλον μοναχικό, αδύνατο, ψηλό, με μακριά μαλλιά, όμορφο, εύθραυστο και λεπτεπίλεπτο, σαν κορίτσι. Αναζητά τα δικά του βήματα στη ζωή. Γνωρίζει από μικρός τον προσωπικό του τρόπο καλλιτεχνικής έκφρασης. Μόνο που οι πιρουέτες δεν είναι για τα αγόρια. Για τις προσωπικές του επιλογές θα λοιδορηθεί, θα έρθει σε δίλλημα, θα χάσει το κουράγιο του, θα ανακαλέσει τα θέλω του. Όταν γνωρίσει τον Αλέξανδρο θα ανακύψει ένα άλλο ζήτημα: τον έρωτα… Ο Αλέξανδρος, για τον Κλείτο και ο Άλεκ για τους πολλούς, θέλει να γίνει διάσημος παίκτης του μπάσκετ. Έχει ταλέντο και δουλεύει σκληρά γι’ αυτό. Από την αρχή, στη νέα πόλη και το καινούριο σχολείο γίνεται πόλος έλξης των συμμαθητών του, εντάσσεται αμέσως στην ομάδα μπάσκετ και όταν τους οδηγεί με τα τρίποντά του σε νίκες, μετατρέπεται στο φωτεινό τους αστέρι. Κάποιοι τον θαυμάζουν και άλλοι τον ζηλεύουν, όμως όλοι θέλουν λίγη από τη λάμψη του. Η εύθραυστη οντότητα του Κλείτου δίπλα του, τον εμπνέει, τον σαγηνεύει και τον έλκει ακαταμάχητα. Όμως, τι θα πουν οι άλλοι; «Θα συνεχίσεις να χαριεντίζεσαι με την μαζορέτα σου;», καγχάζει ένας μεγαλύτερος σε ηλικία συμπαίκτης του. Κι αυτό είναι προειδοποίηση ή απειλή; Το «Τρίποντο και Πιρούετα» δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα, όπως αναφέρεται στο εξώφυλλο, έχει πιο βαθιές ρίζες που φτάνουν στα έγκατα της συνείδησης των νέων, φωτίζει τις αόρατες κοινωνικές, ηθικές και οικογενειακές δυνάμεις που δεσμεύουν ή απελευθερώνουν κάθε επιλογή και επηρεάζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά. Είμαστε μόνο τα θέλω και οι αποφάσεις μας; Πώς καθορίζουν οι άλλοι την ταυτότητά μας, τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας, τις επιλογές που θα τολμήσουμε ή όχι. Πώς οδηγούμαστε σιωπηλά, συριστικά, υπόγεια στην αυτογνωσία; Και ποιο ρόλο παίζει η συνείδηση στις επιλογές ενός εφήβου. Με γλώσσα σχεδόν εφηβική, σαν να είναι λες φορτισμένη από τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τους προβληματισμούς της ηλικίας, ο Μάνος Κοντολέων αλιεύει από τα σωθικά των εφήβων την κραυγή απόγνωσης, την εσωτερική ενδόμυχη αναζήτηση, τους αδάμαστους δισταγμούς, την αντίσταση στην υποταγή στη βούληση των πολλών. Δημιουργεί έναν ήρωα, τον παππού του Κλείτου που λειτουργεί ως από μηχανής θεός, για να υπενθυμίσει ότι το δίλημμα ανάμεσα στα προσωπικά θέλω, στα κοινωνικά πρότυπα και στην οικογενειακή προσταγή δεν είναι καινούργιο. Επανέρχεται μέσα στον χρόνο, με διαφορετικά πρόσωπα και διαφορετικές εκβάσεις. Άλλοτε νικά κι άλλοτε νικιέται. Στη διαρκή σύγκρουση ενός εφήβου ανάμεσα στο θέλω, στο πρέπει και στο ανήκω, οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες ούτε αυτονόητες. Υπάρχουν θέλω που μπορούν να μετουσιωθούν σε πρέπει και ανήκω, να πάρουν ασυνείδητα ρόλους διαφορετικούς και να οδηγήσουν σε δρόμους απροσχεδίαστους. Και κάποιες φορές μπορούν να βρουν τη σωστή τους θέση με τα πρέπει να μεταμορφώνονται σε ελπίδες και τους δρόμους να ανοίγονται μπροστά μας. Ο τίτλος του βιβλίου δεν είναι απλώς ευφάνταστος, ατακαριστός, «πιασάρικος». Είναι μια δήλωση για την ταυτότητα και τα στερεότυπα που την συνοδεύουν. Ένα ευφυές εύρημα όπου το σώμα γίνεται το όχημα των θέλω. Το ταλέντο στις πιρουέτες ή τα τρίποντα μπορεί να προδίδει τις προτιμήσεις και τις κλίσεις σου, χωρίς όμως να καθορίζει τη σεξουαλική σου ταυτότητα ή τον ερωτικό σου προσανατολισμό. Κόντρα στα στερεότυπα της αρρενωπότητας και στην ταύτιση του ερωτικού με συγκεκριμένες εικόνες και πρότυπα μπορείς να βάζεις τρίποντα και να σου αρέσουν και οι πιρουέτες. Σε μια εποχή όπου η συζήτηση γύρω από τη σεξουαλική αναζήτηση, τη διαφορετικότητα, τη συμπερίληψη και τα δικαιώματα των ομόφυλων ζευγαριών έχει γίνει πιο ορατή, είναι σημαντικό να μιλάμε ανοιχτά στους εφήβους για αυτά τα ζητήματα. Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, είναι να τους δίνουμε χώρο να ανακαλύψουν και να εκφράσουν τον εαυτό τους, χωρίς να τους επιβάλλουμε προσδοκίες ή έτοιμες απαντήσεις. Να τους δείχνουμε τη δύναμη της ελεύθερης προσωπικής αναζήτησης, χωρίς να τους κατευθύνουμε προς μια συγκεκριμένη ταυτότητα, αλλά ούτε και να τους κάνουμε να αισθάνονται ότι πρέπει να την αποκρύψουν. Γιατί η αποδοχή δεν σημαίνει υπόδειξη και η ελευθερία δεν σημαίνει συμμόρφωση σε ένα διαφορετικό πρότυπο. Είναι ωραίο να είσαι ο εαυτός σου, να μπορείς να τον εκφράζεις και να νιώθεις αποδεκτός. Να μην προσπαθείς να ακολουθήσεις την αγέλη. Να πηγαίνεις κόντρα στο ρεύμα, αλλά όχι κόντρα στην ευτυχία σου. (970 λέξεις) https://streetradio.gr/triponto-kai-piroueta-tou.../...

Η Μαρίζα Ντεκάστρο για τα '9 Παραμύθια'

Τα παραμύθια του Όσκαρ Ουάιλντ θεωρούνται κλασικά παιδικά αναγνώσματα. Κλασικά αλλά πάντοτε διασκευασμένα! Οι διασκευές διατηρούν βασικό μύθο και επιμύθιο, και προσαρμόζονται στην ηλικία του κοινού στο οποίο θεωρητικά απευθύνονται. Κυκλοφορούν εικονογραφημένα σε εκδόσεις διαφόρων ποιοτήτων- από φτηνοεκδόσεις με μαλακό εξώφυλλο και μικρό σχήμα για παιδιά από 3 ετών (!) μέχρι εκδόσεις θαυμάσια εικονογραφημένες (ξεχωρίζω το εξαντλημένο πλέον Αστερόπαιδο σε εικονογράφηση Βασίλη Παπατσαρούχα, Μεταίχμιο, 2014). Σε έναν κομψό και λιτό τόμο, που δεν αποσπά τον αναγνώστη από την ανάγνωση με διάφορες φιοριτούρες, κυκλοφορούν από τις εκδ. Στιγμός τα Εννιά παραμύθια του Ουάιλντ σε θαυμάσια μεταγραφή στη γλώσσα μας από τον Μάνο Κοντολέων. Τα παραμύθια είχαν εκδοθεί σε δύο τόμους (1888 και 1891) ενώ ο ίδιος στηρίχτηκε στην έκδοση The Happy Prince and Other Fairy Tales, G.P. Putman’s Sons, Νέα Υόρκη και Λονδίνο, 1919. Αυτό και μόνο δείχνει τη σοβαρότητα με την οποία τα αντιμετώπισε ο Κοντολέων! Σταχυολογώ από την εισαγωγή για το πώς θα μπορούσε να προσεγγίσει ο σημερινός αναγνώστης αυτά τα μικρά λογοτεχνικά αριστουργήματα: …με τον τρόπο τους αποδεικνύουν πόσο κοντά είναι ο λόγος του παραμυθιού με αυτόν του μαγικού ρεαλισμού, όπως βέβαια και πώς, μέσα από την εξιστόρηση μιας ιστορίας που κρατά όλα τα στοιχεία της παραμυθικής αφήγησης, μπορεί κανείς να ασκήσει κριτική, να καταθέσει ιδεολογικές απόψεις, να περιγράψει ανθρώπινους τύπους… Υπάρχουν μαρτυρίες ότι ο ίδιος ο Ουάιλντ τα αφηγείτο στα παιδιά του προτού κοιμηθούν. Επίσης έχει ειπωθεί πως ο ίδιος δήλωσε κάποτε ότι τα παραμύθια του δεν απευθύνονται σε ανήλικο κοινό. Τα ίδια τα κείμενα δείχνουν πως, ακόμα και αν υπήρξαν σε μια αρχική προφορική μορφή, σίγουρα υπέστησαν εκ των υστέρων σημαντική επεξεργασία… Το πλέον πιθανό και τα δύο να ισχύουν… Εν κατακλείδι, ο Μ.Κ. τοποθετεί την ιστορική και τη λογοτεχνική αξία τους σε μια πρόταση: Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να σκεφτούμε το πότε γραφτήκανε αυτά τα παραμύθια και αν μέχρι εκείνη την περίοδο είχε κανείς επώνυμος και ταλαντούχος συγγραφέας γράψει έργα στηριγμένα στη δομή κειμένων που χρησιμοποιούσαν την με παιδική ματιά ανάγνωση του κόσμου. (Όλο το κείμενο στο: https://www.oanagnostis.gr/paramythia-ton-stiven-kingk-ton-oskar-oyailnt/ )

Χώρισέ με ΑΕ και ΣΙΑ του Τριστάν Πετιζιράρ

Το μπουλβάρ υπήρξε –και εξακολουθεί να υπάρχει– ως ένας τρόπος να παρατηρεί το θέατρο τις ρωγμές της αστικής ζωής μέσα από τις ερωτικές της περιπλοκές. Πίσω από τις παρεξηγήσεις, τις απιστίες και τις ανατροπές, μπορεί κανείς να διακρίνει την απόσταση ανάμεσα στην κοινωνική ευπρέπεια και στην ιδιωτική επιθυμία. Στο Χώρισέ με ΑΕ και ΣΙΑ του Τριστάν Πετιζιράρ (Tristan Petitgirard), που παρουσιάστηκε στο Παρίσι το 2015 με τον τίτλο Rupture à domicile (Χωρισμός κατ’ οίκον), το θεατρικό αυτό είδος καταγράφει μια σύγχρονη συνήθεια: την ανάθεση ακόμη και των πιο προσωπικών μας υποθέσεων σε απρόσωπους μεσολαβητές – το 2015 σε πολλών κατηγοριών επαγγελματίες, σήμερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Ερίκ, λοιπόν, αναλαμβάνει να ανακοινώνει χωρισμούς για λογαριασμό όσων αδυνατούν να αντιμετωπίσουν οι ίδιοι τον/τη σύντροφό τους. Μέχρι που μια ανάθεση τον φέρνει μπροστά στη γυναίκα που κάποτε τον εγκατέλειψε χωρίς εξηγήσεις. Η αφετηρία προσφέρεται για κωμικές καταστάσεις. Προσφέρεται όμως και για μια παρατήρηση πάνω στη συναισθηματική ανασφάλεια ανθρώπων που επιθυμούν να ελέγχουν την εικόνα τους, δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τις ανάγκες τους και αποφεύγουν το κόστος των αποφάσεών τους. Ο χωρισμός –το 2015– γίνεται υπηρεσία και η ατομική ευθύνη αποκτά τιμοκατάλογο. Εκείνος που πληρώνει, ελπίζει πως θα απαλλαγεί μαζί από τη σχέση και από την ενοχή. Το συναίσθημα υποτάσσεται στη λογική μιας συναλλαγής, ενώ η οδυνηρή συνάντηση με τον άλλον αντιμετωπίζεται ως δυσάρεστη εκκρεμότητα προς διεκπεραίωση. Και ο δρόμος για την αποστασιοποιημένη ηλεκτρονική επικοινωνία ξεκινά. Πιστεύω πως το 2015 έχει σημασία ως χρονικό σημείο αυτής της θεατρικής παρατήρησης. Όσοι γεννήθηκαν προς τα τέλη της δεκαετίας του ’80 και στις αρχές του ’90, πέρασαν στην ενήλικη ζωή διαμορφώνοντας τις σχέσεις τους μέσα σε ένα περιβάλλον διαρκώς αυξανόμενης ψηφιακής επικοινωνίας. Χωρίς να χρειάζεται να αποδώσουμε στους ήρωες του έργου συγκεκριμένες χρονολογίες γέννησης, μπορούμε να αναγνωρίσουμε στη συμπεριφορά τους αγωνίες οικείες σε αυτή τη γενιά: την ανάγκη διαρκούς επιβεβαίωσης, τον φόβο της απόρριψης, τη δυσκολία να δεσμευτεί κανείς όταν φαντάζεται πως κάπου τον περιμένει μια καλύτερη επιλογή. Η ευκολία της επικοινωνίας συνυπάρχει με την αδυναμία της εξομολόγησης. Ο άλλος γίνεται συχνά αποδέκτης της εικόνας μας, ενώ η δική του ευάλωτη παρουσία μάς ενοχλεί, επειδή απαιτεί ανταπόκριση. Ο Πετιζιράρ αξιοποιεί το ερωτικό τρίγωνο για να αποσταθεροποιήσει τις βεβαιότητες των προσώπων του. Ο επαγγελματίας διαχειριστής των χωρισμών κουβαλά τη δική του εγκατάλειψη. Εκείνος που αποφάσισε να φύγει, αμφιταλαντεύεται. Η γυναίκα γύρω από την οποία οργανώνεται η σύγκρουση συμμετέχει και η ίδια στην κυκλοφορία των υπεκφυγών. Κανείς δεν κατορθώνει να κρατήσει για πολύ την προνομιακή θέση εκείνου που γνωρίζει, αποφασίζει και ελέγχει. Κι έτσι, η πλοκή γίνεται, λες, ένα παιχνίδι που εκθέτει διαδοχικά τις αντιφάσεις όλων. Η αποτελεσματικότητα ενός τέτοιου έργου εξαρτάται από το αν οι ήρωες διατηρούν ανθρώπινο βάρος κάτω από τις ατάκες τους. Στην ελληνική παράσταση, στο Θέατρο Θησείον, η Κόρα Καρβούνη, στην πρώτη της σκηνοθετική δουλειά, προσεγγίζει το έργο μέσα από τη μετάφραση (ίσως και ελεγχόμενη διασκευή) του Αντώνη Γαλέου, με ερμηνευτές τον Μιχάλη Συριόπουλο, τη Βάσω Καβαλλιεράτου και τον Στάθη Κόικα (αξιοθαύμαστη η σκηνική ετοιμότητα και των τριών). Τα σκηνικά και τους φωτισμούς υπογράφει η Ζωή Μολυβδά Φαμέλη, τη χορογραφία η Φαίδρα Σούτου και τη μουσική ο Φοίβος Δεληβοριάς. Η πλοκή γίνεται, λες, ένα παιχνίδι που εκθέτει διαδοχικά τις αντιφάσεις όλων. Η σκηνοθετική ματιά επιδιώκει να δώσει σωματική μορφή στην ανερμάτιστη συναισθηματική συμπεριφορά των ηρώων. Οι συχνές σπασμωδικές κινήσεις των τριών ερμηνευτών αποτυπώνουν την ασυμφωνία ανάμεσα σε όσα αισθάνονται, σε όσα δηλώνουν και σε όσα επιχειρούν να αποκρύψουν. Τα σώματα προδίδουν την ταραχή που ο λόγος προσπαθεί να τακτοποιήσει. Η κινησιολογική υπερβολή γίνεται έτσι έκφραση ανθρώπων χωρίς σταθερό εσωτερικό προσανατολισμό, έτοιμων να αλλάξουν στάση μόλις αισθανθούν πως απειλούνται. Ανάλογα λειτουργούν και οι ενδυματολογικές επιλογές. Οι συνεχείς αλλαγές των εντυπωσιακών και προκλητικών ενδυμασιών της ηρωίδας παραπέμπουν σε μια αδιάκοπη ανακατασκευή της εικόνας της: διαφορετικές εμφανίσεις, διαφορετικές υποσχέσεις για το ποια είναι και για το πώς θέλει να την επιθυμούν. Οι άντρες, με τα ουδέτερα κοστούμια στελεχών του ανώτερου επαγγελματικού κόσμου, μοιάζουν προστατευμένοι μέσα στη στολή της κοινωνικής τους επάρκειας. Η ομοιομορφία τους υποδηλώνει μια άλλη εκδοχή αλλοτρίωσης: διαθέτουν τους κώδικες της επαγγελματικής συμπεριφοράς και τους μεταφέρουν αμήχανα στην ερωτική ζωή. Ακολουθώντας τη χωρική υπόδειξη του γαλλικού τίτλου, Rupture à domicile, η Καρβούνη μετατρέπει το «κατ’ οίκον» σε εικόνα εσωτερικού εγκλεισμού. Το σχοινί που περικλείει τον χώρο της δράσης του τέλους οριοθετεί και τον μικρόκοσμο όπου παγιδεύονται οι ήρωες. Μέσα του μετακινούνται, συγκρούονται, διεκδικούν, χωρίς να κατορθώνουν να εξέλθουν από την εγωκεντρική τους ατομικότητα. Ο κοινός χώρος φιλοξενεί τρεις μοναχικές επικράτειες. Το συναίσθημα παραμένει εγκιβωτισμένο στην ανάγκη του καθενός να προστατεύσει τον εαυτό του. Ένα πιθανό άνοιγμα σε αυτή την περίκλειστη συνθήκη προσφέρει ο «Καθρέφτης» του Φοίβου Δεληβοριά. Η σκηνοθέτις εντάσσει στη μεταφρασμένη σκηνική εκδοχή αρχικά στίχους του και στη συνέχεια ολόκληρο το τραγούδι, δημιουργώντας μια διαδρομή από την αποσπασματική νύξη προς μια πληρέστερη δυνατότητα αναγνώρισης. Ο καθρέφτης, που συνδέεται με την προσήλωση στην εικόνα μας, μπορεί να γίνει και τόπος μιας δυσάρεστης συνάντησης με τον εαυτό. Η παρουσία του τραγουδιού αφήνει ένα παράθυρο αυτογνωσίας: ίσως οι ήρωες μπορέσουν κάποτε να αναγνωρίσουν τη δική τους συμμετοχή στο αδιέξοδο. Να κοιτάξουν πέρα από την εικόνα που υπερασπίζονται και να αντέξουν εκείνο που θα δουν. https://diastixo.gr/allestexnes/theatro/27524-xorise-me-27102026 (845 λέξεις)

"Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες"

Η γοτθική λογοτεχνία είναι ένα είδος αφήγησης που δημιουργεί αγωνία και φόβο, φέρνοντας τους ήρωες των έργων που την υπηρετούν αντιμέτωπους με το μυστήριο, το υπερφυσικό ή με σκοτεινές όψεις της ανθρώπινης ψυχής. Συχνά χρησιμοποιεί παλιά κτίρια και κρυμμένα μυστικά, όμως το ουσιαστικό της γνώρισμα είναι πως μετατρέπει το γνώριμο σε απειλητικό. Η γοτθική παράδοση Η γοτθική λογοτεχνία δεν υπήρξε ποτέ μόνο μια σειρά από φαντάσματα και ερειπωμένα κτίρια. Πίσω από τις αυτές τις λίγο πολύ γνώριμες εικόνες, βρισκόταν η υποψία πως ο κόσμος δεν είναι τόσο σταθερός όσο θέλουμε να πιστεύουμε· πως ένα κλειστό δωμάτιο, μια κληρονομιά, ακόμη και μια σχέση αγάπης μπορεί να κρύβουν κάτι απειλητικό. Γι’ αυτό και συνεχίζει να γράφεται. Οι πύργοι μπορεί να έγιναν διαμερίσματα, οι παλιοί οικογενειακοί όρκοι να έδωσαν τη θέση τους σε σημερινές μορφές ενοχής και καταπίεσης, ο φόβος όμως εξακολουθεί να γεννιέται τη στιγμή που το οικείο παύει να μας καθησυχάζει. Ο Λε Φανού ξέρει πως ένας θόρυβος από το διπλανό δωμάτιο μπορεί να ταράξει περισσότερο από την καθαρή θέα ενός φαντάσματος. Μέσα σε αυτή την παράδοση, ο Σέρινταν Λε Φανού κατέχει μια ιδιαίτερη, θεμελιώδη θέση: συνέβαλε αποφασιστικά στη διαμόρφωση της νεότερης ιστορίας φαντασμάτων. Βέβαια, και πριν από τον από αυτόν υπήρχε ήδη μια πλούσια γοτθική λογοτεχνία. Στα τέλη του 18ου αιώνα, Το κάστρο του Οτράντο του Χόρας Ουόλπολ άνοιξε τον δρόμο σε ιστορίες με παλιούς πύργους, οικογενειακά μυστικά και γεγονότα που ανέτρεπαν την τάξη του φυσικού κόσμου. Ακολούθησαν τα μυθιστορήματα της Αν Ράντκλιφ, όπως Τα μυστήρια του Ουντόλφο, όπου ο τρόμος συνυπήρχε με την αγωνία και το μυστήριο· Ο καλόγερος του Μάθιου Λούις έδωσε στο είδος μια βιαιότερη όψη, ενώ ο Φρανκενστάιν της Μέρι Σέλεϊ το οδήγησε και προς ένα άλλο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν ο ίδιος ο άνθρωπος δημιουργεί εκείνο που κατόπιν φοβάται; Η περίπτωση του Σέρινταν Λε Φανού Όπως συνειδητοποιούμε διαβάζοντας τη συλλογή Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες, ο Σέρινταν Λε Φανού δεν εγκατέλειψε τα υλικά των προκατόχων του. Τα έφερε, όμως, πιο κοντά στον άνθρωπο και στην καθημερινή του ζωή. Το υπερφυσικό δεν εισβάλλει πάντοτε με εντυπωσιακό τρόπο στις αφηγήσεις του. Συχνότερα εμφανίζεται σαν μια μικρή μετατόπιση των πραγμάτων, που πρώτα μας κάνει να αμφιβάλλουμε για όσα είδαμε και ύστερα για όσα γνωρίζαμε – ένα σπίτι δεν είναι πια ασφαλές, ένα πρόσωπο που εμπιστευτήκαμε αποκτά μια άγνωστη όψη, ένα γεγονός του παρελθόντος επιμένει να ζητά τη θέση του ανάμεσα στους ζωντανούς. «Το φως έπεσε πάνω του. Φορούσε ένα μακρύ, κακοραμμένο πανωφόρι, κουμπωμένο από πάνω μέχρι κάτω, που ζάρωνε και τύλιγε την αδύνατη σιλουέτα του*το καπέλο του δεν ήταν και της καλύτερης ποιότητας, με το γείσο του μάλλον φαρδύ* κάτι σαν λευκό μάλλινο κασκόλ τύλιγε το κάτω μέρος του προσώπου του κι ένα ζευγάρι πράσινα γυαλιά, που προεξείχαν σαν μάσκα προστασίας, δεμένα με δέρμα, έκρυβαν εντελώς τα μάτια του* τίποτε από τον ίδιο τον άνθρωπο δεν φαινόταν» (σελ. 75). Τα οχτώ διηγήματα της συλλογής (η ανθολόγηση και η μετάφρασή τους, καθώς και ο κατατοπιστικότατος πρόλογος υπογράφονται από τον Γιώργο Θάνο) φανερώνουν τις διαφορετικές δυνατότητες αυτής της ιδιάζουσας λογοτεχνικής εξιστόρησης. Στον «Ζωγράφο Σάλκεν», για παράδειγμα, η σκοτεινή εξέλιξη μιας ερωτικής ιστορίας αρχίζει όταν μια νεαρή γυναίκα αντιμετωπίζεται σαν περιουσιακό στοιχείο. Στις «Παράξενες διαταραχές στην οδό Όνγκερ», το σπίτι, ο κατεξοχήν χώρος προστασίας, γίνεται πηγή ανησυχίας. Ενώ στο «Παιδί που έφυγε με τις νεράιδες», η γοητεία του παραμυθιού αφήνει να φανεί η οδύνη της απώλειας. Όπως βέβαια και τα διηγήματα «Το φάντασμα της Μαντάμ Κρόουλ», «Ο μυστηριώδης ένοικος» και «Το όνειρο του μεθυσμένου» μάς οδηγούν και αυτά σε κόσμους όπου όσα είχαν αποσιωπηθεί επιστρέφουν με μια μορφή απρόσμενη. Αντίθετα, στα διηγήματα «Σπαλάτρο» και «Ο αστρολόγος Μπορρομέο», οι παλαιότερες γοτθικές συμβάσεις προβάλλουν πιο έντονα. Η συλλογή επιτρέπει έτσι να δούμε τον Λε Φανού όχι σαν έναν συγγραφέα με μία μόνο μέθοδο, αλλά σαν κάποιον που δοκιμάζει διαφορετικούς δρόμους πορείας προς το σκοτάδι. Ο Λε Φανού έχει και στο παρελθόν μεταφραστεί στα ελληνικά, αν και όχι με όλα τα πλέον χαρακτηριστικά έργα του. Αλλά η νέα αυτή εμφάνισης ενός θεμελιωτή της λογοτεχνίας του φανταστικού και του τρόμου, θέτει και το ερώτημα του κατά πόσο μπορεί να συνομιλήσει σήμερα σε έναν φανατικό αναγνώστη του είδους. Είναι γεγονός πως ορισμένα διηγήματα απαιτούν υπομονετική ανάγνωση, μιας και ο ρυθμός τους είναι βραδύτερος από εκείνον στον οποίο μας έχουν συνηθίσει πολλές σύγχρονες ιστορίες τρόμου, ενώ κάποιες προτάσεις τους φανερώνουν τα ήθη παλαιοτέρων εποχών. Όμως, μια ιδιότυπη δυναμική υπάρχει και βρίσκεται ακριβώς στον χρόνο που αφήνει στην ανησυχία να μεγαλώσει. Ο Λε Φανού ξέρει πως ένας θόρυβος από το διπλανό δωμάτιο μπορεί να ταράξει περισσότερο από την καθαρή θέα ενός φαντάσματος. Ίσως εδώ βρίσκεται και ένας λόγος που η γοτθική λογοτεχνία εξακολουθεί να έχει τόσο αφοσιωμένους αναγνώστες. Μας επιτρέπει να πλησιάσουμε μέσα από μια ιστορία τον θάνατο, την ενοχή, την απώλεια, χωρίς να μας προσφέρει την ψευδαίσθηση πως μπορούμε να τα εξηγήσουμε όλα. Ο κόσμος γύρω από τον Λε Φανού άλλαξε, όπως άλλαξαν και οι τρόποι με τους οποίους αφηγούμαστε τον φόβο. Εκείνη όμως η μισάνοιχτη πόρτα, που δεν θυμόμαστε να αφήσαμε ανοιχτή, παραμένει στη θέση της. Bookpress 1/10/2026 670 λέξεις

Αργύρης Κόσκορος «Παρερμηνείες»

Αργύρης Κόσκορος «Παρερμηνείες» Μικροδιηγήματα Εκδόσεις Θράκα Πιστεύω πως οι μύθοι εξακολουθούν να ζουν όσο οι συγγραφείς ανακαλύπτουν μέσα τους καινούργια ερωτήματα. Οι ήρωες και τα γεγονότα τους έχουν διασχίσει τους αιώνες επειδή κάθε εποχή αναγνώρισε σε αυτά κάτι από τις δικές της αγωνίες. Έχοντας και ο ίδιος κατά καιρούς επιστρέψει σε μυθολογικά πρόσωπα, αντιμετωπίζω με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις σύγχρονες επανατοποθετήσεις τους. Με ενδιαφέρει κυρίως αν η διαφορετική ματιά κατορθώνει να φωτίσει μια ανθρώπινη συνθήκη που η εξοικείωσή μας με τον μύθο μάς είχε εμποδίσει να προσέξουμε. Αυτό το ενδιαφέρον μού προκάλεσαν οι ‘Παρερμηνείες’ του Αργύρη Κόσκορου, από τις Εκδόσεις Θράκα. Μικρά πεζά, κάποτε ελάχιστων γραμμών, τα οποία συνομιλούν με την αρχαία μυθολογία και την Ιστορία, αναζητώντας πίσω από τα παραδεδομένα γεγονότα τις επιθυμίες, τους φόβους και τις σχέσεις εξουσίας που μπορεί να τα διαμόρφωσαν. Ο τίτλος διαθέτει μια εύστοχη ειρωνεία: εκείνο που χαρακτηρίζεται παρερμηνεία ίσως είναι μια δυνατότητα κατανόησης την οποία η επικρατέστερη αφήγηση άφησε στο σκοτάδι. Στη «Φυγή», για παράδειγμα, η Ευρώπη πλησιάζει τον ταύρο επιθυμώντας να γνωρίσει από κοντά τη θεϊκή ομορφιά. Η εξέλιξη είναι γνωστή, αλλά ο συγγραφέας στέκεται στην απόσταση ανάμεσα στη δική της πρόθεση και σε όσα ακολούθησαν. Το πρόσωπο που έχουμε συνηθίσει να αναγνωρίζουμε μέσα από την αρπαγή του αποκτά μια προηγούμενη, προσωπική επιθυμία. Και αυτή η επιθυμία μάς καλεί να αναλογιστούμε πόσο συχνά η ζωή κάποιου περιγράφεται αποκλειστικά μέσα από τις πράξεις εκείνου που τον εξουσίασε. Στο ακόμη συντομότερο «Ακταίων και Άρτεμις», η θεά αποδίδει τη δική της δικαιοσύνη. Η λακωνικότητα οξύνει το ερώτημα για το ποιος ορίζει την παράβαση και ποιος διαθέτει τη δύναμη να επιβάλει την τιμωρία – Όταν έστειλε τα λαγωνικά της να τον κατασπαράξουν, δεν του κρατούσε καμιά κακία. Το έκανε γι’ αντιστάθμισμα. Πριν από λίγο είχε την ευτυχία να τη δει γυμνή. Το λες αλλιώς δικαιοσύνη. Ενώ στο «Περί σωτηρίας», η συνάντηση της εμπειρίας του Οδυσσέα με εκείνη του Ορφέα αποκαλύπτει την τραγική απόσταση ανάμεσα στη γνώση ενός κινδύνου και στη δυνατότητα να προφυλαχθεί κανείς από αυτόν. Η ομορφιά που απειλεί να αφανίσει τον άνθρωπο μπορεί συγχρόνως να είναι εκείνη που δίνει νόημα στη ζωή του. Ανάλογη οξυδέρκεια χαρακτηρίζει τη «Νήσο μακάρων». Οι θεοί εγκαταλείπουν την ευτυχισμένη πολιτεία των θνητών, επειδή αδυνατούν να ανεχθούν την ανθρώπινη ευδαιμονία. Και στον νέο τους τόπο, η μεταθανάτια τάξη αναπαράγει τις γνωστές ιεραρχίες: οι κατακτητές αναλαμβάνουν και πάλι να κρίνουν τα όπλα. Η ειρωνεία αποκτά σαφές πολιτικό βάρος. Ακόμη και η υπόσχεση ενός άλλου κόσμου μπορεί να οργανωθεί από εκείνους που κυριάρχησαν στον προηγούμενο. Η «Αρχαιολογία», πάλι, με συγκίνησε για τη διακριτική της τρυφερότητα. Μπροστά στην εξαφάνιση ενός ολόκληρου κόσμου, η Δήμητρα ανακαλύπτει σε έναν σύντομο επιτύμβιο αποχαιρετισμό όσα κινδυνεύουν να χαθούν. Η ανθρώπινη αγάπη γίνεται το μικρό θραύσμα που μπορεί να συγκρατήσει τη μνήμη μιας ζωής. – Αφού κατάφερε ένας ολάκερος κόσμος να χωρέσει σε δυο λέξεις πριν να χωθεί στο χώμα, ίσως κάποτε κι απ’ τις λέξεις αυτές να ξαναβλαστήσει. Η ποιητικότητα γεννιέται από την ίδια την επιλογή της εικόνας και από το βάρος που αποκτούν οι λιγοστές λέξεις. Αυτή θεωρώ και ουσιαστική αρετή της γραφής του Κόσκορου: ξέρει να επιλέγει τη στιγμή στην οποία θα σταθεί. Η έκταση των κειμένων επιτρέπει στη λεπτομέρεια να αναλάβει μεγάλο αφηγηματικό φορτίο, ενώ η ειρωνεία συνυπάρχει με τη μελαγχολία και την ευαισθησία. Ο αναγνώστης καλείται να συνεχίσει μέσα του τη σκέψη που το κείμενο έχει θέσει σε κίνηση. Έναν μόνο ενδοιασμό θα κατέθετα, σχετικό με την εκδοτική φροντίδα. Ορισμένα πρόσωπα και περιστατικά ενδέχεται να μην είναι γνωστά στον μέσο αναγνώστη. Σύντομες σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου θα του επέτρεπαν να αναγνωρίσει πληρέστερα την αφετηρία και, επομένως, τη σημασία της συγγραφικής μετατόπισης. Θα υποστήριζαν έτσι τη συνάντησή του με κείμενα που μας προσκαλούν να ξανακοιτάξουμε τους μύθους — και, μέσα από αυτούς, τις δικές μας βεβαιότητες. Περί Ου 25/10/2026 (622 λέξεις)

'Το 33' - 37 χρόνια μετά...

Το μυθιστόρημά μου για μεγάλα παιδιά και νέους «Το 33» κυκλοφόρησε το 1989. Στην ουσία ήταν η πρώτη μου συνεργασία με τις Εκδόσεις Πατάκη (είχε προηγηθεί η συλλογή θεωρητικών κειμένων μου «Απόψεις για την Παιδική Λογοτεχνία»). «Το 33» αναπτύσσει μια ιστορία που αφορά ένα διαζύγιο. Μιλάνε σε πρώτο πρόσωπο και τα δυο μέλη του ζευγαριού, αλλά και τα δυο παιδιά τους. Ο καθένας καταθέτει τις δικές του απόψεις για το πως δημιουργήθηκε το πρόβλημα, αλλά και για το ποια λύση προτιμά ο καθένας τους να εφαρμοστεί. Παράλληλα, ο συγγραφέας του έργου -εγώ δηλαδή- μπαίνει μέσα στην όλη εξέλιξη της υπόθεσης, ακριβώς όπως ένας συγγραφέας ελέγχει το υλικό του για το που θέλει να το οδηγήσει. Στην ουσία γράφοντας αυτό το έργο θέλησα να φωτίσω το θέμα της ελεύθερης -από ένα σημείο και μετά- βούλησης των ηρώων ενός μυθιστορήματος, αλλά και την ανάγκη του ίδιου του δημιουργού του να κρατά εκείνος τον πλήρη έλεγχο. Όμως κάθε βιβλίο όταν διαβάζεται ‘επανεγγράφεται’ από τον αναγνώστη του. Και αυτός τελικά -ίσως- να δίνει και το οριστικό τέλος της αφηγούμενης υπόθεσης. Έτσι, λοιπόν, εγώ ο συγγραφέας του έργου, δεν αποφάσισα ποιο θα είναι το τέλος -αν , δηλαδή, θα υπάρξει ή όχι διαζύγιο- κράτησα μόνο την επιλογή του τίτλου, άλλα άφησα κενές τις δυο τελευταίες σελίδες του βιβλίου για να τις συμπληρώσει ο κάθε αναγνώστης. Στην ουσία το μυθιστόρημα αναζήτησε ένα τρόπο μυθιστορηματικής ενσάρκωσης λογοτεχνικών θεωριών. Και αυτό το 1989! Μια εποχή όπου η ανανέωση της ελληνικής παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας έφτανε στο ζενίθ της. Δύσκολο εγχείρημα, το μυθιστόρημα ξάφνιασε, προβλημάτισε, άλλους τους ενθουσίασε, άλλους τους κράτησε απ΄ έξω. Προσωπικά το θεωρώ από τα πλέον σημαντικά μου έργα -είμαι από τους συγγραφείς εκείνους που αναζητούν συνεχώς νέες αφηγηματικές τεχνικές. Μέχρι σήμερα έχουν πουληθεί γύρω στα 22.000 αντίτυπα. Τα τελευταία χρόνια ελάχιστοι το ανακαλύπτουν. Οπότε με ξάφνιασε ιδιαίτερα και πολύ χαρά μου χάρισε το μήνυμα μιας αναγνώστριας. Διαβάστε το -έτσι για να γίνει κατανοητό το πως μπορεί να επικοινωνεί ένα ‘παιδικό’ λογοτεχνικό κείμενο με έναν ενήλικο και να καταφέρνει να του επαναφέρει σκέψεις και συναισθήματα που ως παιδί βίωνε και ίσως ήθελε με κάποιο τρόπο να τα κατανοήσει. Τελικά -και για μια ακόμα φορά- επιβεβαιώνεται πως η γνήσια λογοτεχνική προσέγγιση ενός θέματος δεν έχει ηλικιακούς περιορισμούς ως προς τον αποδέχτη της. ΥΓ1: Υπόχρεος στην αναγνώστρια (κρατώ την ανωνυμία της) για την χαρά που μου πρόσφερε. ΥΓ2: Το εξώφυλλο το είχε κι αυτό εγώ δημιουργήσει. Αγαπητέ κ.Κοντολέων, Αποφάσισα πριν λίγες μέρες να ξεκινησω να διαβάζω βιβλία που πάνε χρόνια από ράφι σε ράφι χωρίς να διαβαστούν αφού οι γονείς μου, άσχημα χωρισμένοι από το 2004, είχαν μια πλούσια βιβλιοθήκη που είχε ξεμείνει σε κάποιο σπίτι της οικογένειας. Τα μάζεψα λοιπόν και ξεκίνησα με το δικό σας , το 33. Με κάνατε να γυρίσω πίσω 20 χρόνια. Πολλές φορές βρέθηκα σε θέση να μην μπορώ να εξηγήσω πως ήταν εκείνη η περίοδος του διαζυγίου , πως αισθανόμασταν εγώ και η αδερφή μου, πως βιώναμε αυτή την τεράστια αλλαγή . Αν ήξερα πως υπήρχε το βιβλίο σας σπίτι μου θα το κουβαλούσα μαζί μου να τους το δίνω κάθε φορά που δεν έβγαιναν τα δικά μου λόγια . Τέλος πάντων, απλά ήθελα να σας πω πως κάτι που γράψατε πολλά χρόνια πριν, με έκανε να κλαίω σήμερα. Όχι απαραίτητα από λύπη , από νοσταλγία, από αναμνήσεις όπως θέλετε πείτε το. Ελπίζω να είστε υγιής και ευτυχισμένος Σας ευχαριστώ 😁

Vanessa Springora “Συναίνεση”

Vanessa Springora “Συναίνεση” Μετάφραση: Γιώργος Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης Εκδόσεις Μετρονόμος Το κίνημα το me too έχει καταγραφεί πλέον και στην λογοτεχνική παραγωγή δίνοντας μια άλλη διάσταση -να την χαρακτηρίσω περισσότερο πολιτική;- στην εξιστόρηση των παιδικών και εφηβικών αναμνήσεων. Η λογοτεχνία, βέβαια, ανέκαθεν επέστρεφε στην παιδική και την εφηβική ηλικία, αναζητώντας εκεί τις πρώτες επιθυμίες, τις διαψεύσεις και τα τραύματα που θα συνόδευαν στη συνέχεια τον ενήλικο άνθρωπο. Όταν όμως εκείνος που γράφει υπήρξε ο ίδιος το παιδί του οποίου την εμπειρία κάποιος άλλος είχε ήδη αφηγηθεί, τότε η επιστροφή αποκτά μια ιδιαίτερη σημασία — γίνεται διεκδίκηση του δικαιώματος να ορίσει ο ίδιος τα όσα έζησε, να τα ονομάσει με τις δικές του λέξεις. Αυτό το δικαίωμα διεκδικεί η Βανεσά Σπρινγκορά με τη ‘Συναίνεση’, γράφοντας το αυτοβιογραφικό αφήγημα που κυκλοφόρησε στη Γαλλία το 2020 και μεταφράστηκε μετά από 5 χρόνια στα ελληνικά από τον Γιώργο Κωνσταντίνο Μιχαηλίδη για τις εκδόσεις Μετρονόμος. Η συγγραφέας καταγράφει τη σχέση της, όταν ήταν δεκατεσσάρων ετών, με τον σαρανταεννιάχρονο τότε Γκαμπριέλ Ματζνέφ, έναν συγγραφέα που το λογοτεχνικό του κύρος και η αποδοχή του από μέρος της γαλλικής διανόησης του επέτρεπαν να παρουσιάζει την εκμετάλλευση ανηλίκων ως έκφραση μιας ασυμβίβαστης ερωτικής ελευθερίας. Ο τίτλος του βιβλίου μάς οδηγεί στην πιο παραπλανητική πλευρά αυτής της εμπειρίας. Το κορίτσι αισθανόταν ερωτευμένο, πίστευε πως είχε επιλεγεί, πως ένας σημαντικός άνθρωπος αναγνώριζε τη μοναδικότητά του. Και ακριβώς αυτή η πίστη μπορούσε να το κρατά αιχμάλωτο, καθώς η ανάγκη για στοργή και επιβεβαίωση συναντούσε έναν ενήλικο που ήξερε να την αξιοποιεί. Η Σπρινγκορά, λοιπόν, εξετάζει -βασισμένη στην προσωπική της ιστορία- τη χειραγώγηση μέσα από τη δύσκολη θέση ενός παιδιού που θεωρούσε πως συναινούσε. Η αναγνώριση της εφηβικής επιθυμίας απαιτεί σεβασμό προς τον νέο άνθρωπο, προς τις αναζητήσεις και τα συναισθήματά του. Απαιτεί όμως και επίγνωση της ευθύνης εκείνου που, λόγω ηλικίας, εμπειρίας ή κοινωνικής θέσης, διαθέτει τη δύναμη να κατευθύνει αυτές τις αναζητήσεις. Το ότι ένας έφηβος αγαπά δεν απαλλάσσει τον ενήλικο από την ευθύνη για όσα κάνει με αυτή την αγάπη. Και η ελευθερία, όταν προβάλλεται χωρίς να εξετάζονται οι πραγματικές δυνατότητες των δύο προσώπων να επιλέξουν, κινδυνεύει να υπηρετήσει εκείνον που ήδη εξουσιάζει. Η αφήγηση ανοίγεται έτσι προς μια ευρύτερη κοινωνική κριτική. Γύρω από το κορίτσι υπήρχαν ενήλικοι, υπήρχε ένα πνευματικό περιβάλλον που γνώριζε ή μπορούσε να γνωρίζει, υπήρχε η αίγλη ενός δημιουργού που λειτουργούσε ως προστασία. Η ανοχή προς τον Ματζνέφ αποκαλύπτει πόσο εύκολα η υπεράσπιση της καλλιτεχνικής ελευθερίας μπορεί να συνυπάρξει με την αδιαφορία για έναν ευάλωτο άνθρωπο. Η ευθύνη βαραίνει και όσους πρόσφεραν, με την αποδοχή ή τη σιωπή τους, το έδαφος πάνω στο οποίο η κακοποίηση μπορούσε να συνεχίζεται. Η λογοτεχνική δύναμη του βιβλίου συνδέεται με μια νηφάλια γραφή. Ο συγγραφικός λόγος μας επιτρέπει να παρακολουθήσουμε τη σύγχυση, την εξάρτηση, τη δυσκολία αναγνώρισης της βίας μέσα σε όσα είχαν βιωθεί ως έρωτας. Η ενήλικη γυναίκα που συγγράφει σκύβει πάνω στην έφηβη που υπήρξε και προσπαθεί να καταλάβει πώς εκείνη έβλεπε τον κόσμο. Αυτή η απόσταση ανάμεσα στο βίωμα και στην κατοπινή κατανόησή του ,δίνει στην αφήγηση ένα αξιοσημείωτο βάθος της. Υπάρχει, άλλωστε, και η παρουσία της ίδιας της λογοτεχνίας μέσα στην κακοποίηση. Ο Ματζνέφ μετέφερε τη σχέση στα γραπτά του, παρατείνοντας την εξουσία του πάνω στην ιστορία της κοπέλας ακόμη και μετά τον χωρισμό τους. Η Σπρινγκορά, γράφοντας τη δική της εκδοχή, παρεμβαίνει σε αυτή τη διάρκεια της αιχμαλωσίας. Διεκδικεί την κατοχή του λόγου που για χρόνια κατείχε εκείνος. Δεν θεωρώ πως η λογοτεχνική αξία αποτελεί πιστοποιητικό ηθικής αθωότητας, ούτε πως η κρίση ενός έργου εξαντλείται στη βιογραφία του δημιουργού του. Όταν όμως η ζωή ενός παιδιού γίνεται υλικό για την αυτοδικαίωση ενός ενηλίκου, οφείλουμε να ακούσουμε και τη φωνή που είχε παραμεριστεί. Η ‘Συναίνεση’ δίνει χώρο σε αυτή τη φωνή και μας καλεί να αναλογιστούμε πόσες φορές ο θαυμασμός προς έναν δημιουργό μάς εμποδίζει να δούμε τον άνθρωπο που υποφέρει δίπλα του. Ως σημείωση και για μια πληρέστερη ενημέρωση του έλληνα αναγνώστη θα ήθελα να προσθέσω και τα παρακάτω στοιχεία: Η έκδοση της ‘Συναίνεσης’ στη Γαλλία άλλαξε δραστικά και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπιζόταν ο Ματζνέφ: ο συγγραφέας που επί δεκαετίες απολάμβανε αναγνώριση και βραβεύσεις, ενώ δημοσιοποιούσε τις σχέσεις του με ανηλίκους, βρέθηκε στο επίκεντρο δημόσιας κατακραυγής και ποινικής έρευνας, ενώ εκδοτικοί οίκοι διέκοψαν την εμπορική διάθεση έργων του. Η μεταβολή αυτή μας υποχρεώνει να αναρωτηθούμε τι ήταν εκείνο που ως τότε επέτρεπε σε τόσους να γνωρίζουν και συγχρόνως να προσπερνούν όσα γνώριζαν, αλλά και πόσο διαφορετικά ακούγεται μια ιστορία όταν την αφηγείται ο άνθρωπος που υπέστη τις συνέπειές της. Η απόφαση μιας γυναίκας να μιλήσει ύστερα από περισσότερα από τριάντα χρόνια χρειάζεται, πιστεύω, να αντιμετωπίζεται με σεβασμό προς τη δική της διαδρομή. Μπορεί να απαιτήθηκαν αυτά τα χρόνια για να αναγνωρίσει την κακοποίηση μέσα σε όσα κάποτε θεωρούσε αγάπη, να αποδεσμευτεί από την ενοχή, να αποκτήσει τις λέξεις και τη δύναμη να εκτεθεί δημόσια. Η χρονική απόσταση δεν αρκεί για να ακυρώσει μια μαρτυρία, όπως και η δημόσια συγκίνηση δεν υποκαθιστά τη διερεύνηση των γεγονότων. Το ερώτημα «γιατί τώρα;», όταν διατυπώνεται ως μομφή, μεταφέρει στη γυναίκα την υποχρέωση να απολογηθεί για τη σιωπή της, αφήνοντας στο περιθώριο εκείνους που τη διαμόρφωσαν. Και, τελικά, κανείς άλλος δεν δικαιούται να ορίσει πότε ένας άνθρωπος είναι έτοιμος να μιλήσει για το τραύμα του. (865 λέξεις) Βιβλιοδρόμιο, 17/10/2026