Νομίζω πως έχω το δικαίωμα να χρησιμοποιήσω μια προσωπική μου περίπτωση για να εντοπίσω ένα θέμα γενικότερο που έχει να κάνει με τον πως στους τωρινούς καιρούς αντιμετωπίζεται από τους περισσότερους ενήλικες η λογοτεχνία που απευθύνεται σε ανήλικους αναγνώστες.
Πέρασα το πιο μεγάλο μέρος της ζωής μου μέσα στις σελίδες των βιβλίων. Μεγάλωσα με βιβλία γραμμένα από κλασικούς συγγραφείς (τα πιο πολλά από αυτά σε πολύ υπεύθυνες διασκευές) και αφού πλέον ως ενήλικος άρχισα να γράφω τα δικά μου έργα, γνώρισα και μελέτησα τους συγχρόνους μου έλληνες και ξένους συγγραφείς. της Π.Λ.
Έτσι δίπλα στον Βέρν και στον Τουέιν, τον Ντίκενς και τον Κάρολ, υπήρχαν (και θα υπάρχουν για πάντα) η Δέλτα, ο Λάπας, η Τσιμικάλη, η Βαλαβάνη, η Σουρέλη κ.α.
Μέσα σε αυτό το αναγνωστικό, μα και συγγραφικό κλίμα, πολύ συχνά αναζήτησα τρόπους να διασκευάσω ή να μεταφράσω έργα παλαιοτέρων ξένων συγγραφέων, έτσι ώστε οι νέοι αναγνώστες να έχουν τη ευκαιρία να συνομιλήσουν με διαχρονικούς ήρωες. Κάπως έτσι πήρα την απόφαση να γράψω τα δικά μου μυθιστορήματα βασισμένα πάνω στα έργα και τις μέρες του Δον Κιχώτη, του Γαργαντούα, του Τριστάνου και της Ιζόλδης. Αλλά και μετέφρασα τα εννέα παραμύθια του Όσκαρ Ουάιλντ, προσπαθώντας να μεταφέρω το ιδιαίτερο στυλ του μέγιστου Ιρλανδού στη γλώσσα μας, έτσι ώστε να μπορεί να επικοινωνήσει με τις -διαχρονικών τεχνικών σύνθεσης- ιστορίες του και ο σημερινός έλληνας (μικρός ή μεγάλος) αναγνώστης.
Μια έκδοση πολύ προσεγμένη αισθητικά, σεμνή, χωρίς καμιά εικονογράφηση -μερικές φορές οφείλουμε να αφήνουμε τις λέξεις από μόνες τους να μας μαγεύουν.
Και εδώ εντοπίζεται το γενικότερο κλίμα που στην αρχή αυτού του σημειώματος κατέγραψα. Ελάχιστοι ασχολήθηκαν μαζί της. Τα "Εννέα παραμύθια" του Ουάιλντ, σε μια νέα μετάφραση από ένα συγγραφέα που έχει σε μεγάλο βαθμό καθορίσει την ελληνική παιδική και εφηβική λογοτεχνία του τέλους του 20ου και των αρχών του 21ου (νομίζω πως μου επιτρέπεται να γράψω κάτι τέτοιο χωρίς να θεωρηθώ αυτοαναφορικός) δεν σχολιάστηκαν από τις περισσότερες ιστοσελίδες και έντυπα που προβάλουν τις εκδόσεις αυτού του χώρου, δεν μπήκαν στις Μικρές Λίστες των σχετικών βραβείων. Με δυο λόγια και μόνο: αγνοήθηκαν. Κάποιοι μου το δικαιολόγησαν πως έγινε επειδή δεν υπήρχε εικονογράφηση και επειδή διατηρήθηκε το αρχικό κείμενο και όχι μια απλουστευμένη διασκευή του.
Δεν συμμερίζομαι αυτήν την άποψη. Αλλά μπορεί ισχύει -οπότε ακόμα πιο προβληματική είναι η δημιουργημένη κατάσταση: το παλιό δεν ενδιαφέρει πλέον. Όλα τα φώτα της δημοσιότητας πάνω στο νέο. Αλλά χωρίς γνώση του παρελθόντος δεν δημιουργείται μήτε αναγνωστική κουλτούρα, μήτε και συγγραφική δυναμική.
Θα μου πείτε πως γράφονται και κυκλοφορούν τόσα νέα βιβλία που κανείς αναγνώστης δεν θα μπορεί τα περισσότερα από αυτά να διαβάσει. Θα το δεχτώ όσον αφορά τον ανήλικο αναγνώστη. Αλλά όχι και για τον ενήλικο και μάλιστα εκείνον που επαγγελματικά ασχολείται με τη Λογοτεχνία για παιδιά και νέους. Με ιδιαίτερο προβληματισμό έχω καταλήξει στην άποψη πως η καταναλωτική μανία της εποχής μας πλήττει και την λογοτεχνική ενημέρωσή μας. Αλλά ας μην ξεχνάμε πως αυτή η καταναλωτική διάθεση καταστρέφει πολλά. Και σίγουρα πλέον σημαντικά από την αναγνωστική επάρκεια. Αλλά επειδή συμβαίνουν τα μέγιστα, αυτό δε σημαίνει πως πρέπει να αγνοούμε και τα ελάχιστα... Ελάχιστα πάντως για τους πολλούς. Για κάποιους άλλους -π.χ. για εμένα- ιδιαιτέρως αξιοπρόσεχτα και ικανά να ερμηνεύουν τις τάσεις και τις στάσεις των άλλων.
No comments:
Post a Comment